Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 5.17 trang 65 SBT Toán 9

Bài tập cuối chương V

Đề bài

Cho đường tròn (O)(O) và điểm PP.

a) Giả sử P∈(O)P \in (O). Vẽ đường thẳng aa đi qua PP và vuông góc với OPOP. Chứng minh rằng aa là tiếp tuyến của đường tròn (O)(O) tại PP.

b) Giả sử PP nằm ngoài (O)(O). Vẽ đường tròn đường kính OPOP. Đường tròn vừa vẽ cắt (O)(O) tại AA và BB. Chứng minh rằng PAPA và PBPB là hai tiếp tuyến của (O)(O).

Lời giải

## a) Trường hợp P∈(O)P \in (O)

Gọi RR là bán kính của (O)(O), khi đó OP=ROP = R vì P∈(O)P \in (O).

Đường thẳng aa đi qua PP và vuông góc với OPOP tại PP, nên PP chính là chân đường vuông góc hạ từ tâm OO xuống đường thẳng aa. Do đó khoảng cách từ OO đến đường thẳng aa bằng:
d(O,a)=OP=R.d(O, a) = OP = R.

Lấy một điểm MM bất kì trên aa khác PP. Tam giác OPMOPM vuông tại PP nên cạnh huyền OMOM lớn hơn cạnh góc vuông OPOP:
OM>OP=R.OM > OP = R.

Vậy mọi điểm MM của aa (khác PP) đều nằm ngoài (O)(O), tức là aa chỉ có một điểm chung duy nhất với (O)(O) là PP.

Khoảng cách từ tâm OO đến đường thẳng aa bằng bán kính RR, nên aa là tiếp tuyến của (O)(O) tại tiếp điểm PP (đpcm).

##

b) Trường hợp PP nằm ngoài (O)(O)

Gọi II là trung điểm của OPOP; đường tròn đường kính OPOP là đường tròn tâm II bán kính OP2\dfrac{OP}{2}. Theo giả thiết, đường tròn này cắt (O)(O) tại AA và BB.

Vì AA nằm trên đường tròn đường kính OPOP nên OAP^\widehat{OAP} là góc nội tiếp chắn nửa đường tròn (chắn đường kính OPOP). Do đó:
OAP^=90∘⇒PA⊥OA tại A.\widehat{OAP} = 90^\circ \quad\Rightarrow\quad PA \perp OA \text{ tại } A.

Mà A∈(O)A \in (O) nên OAOA là bán kính của (O)(O). Đường thẳng PAPA đi qua điểm AA của (O)(O) và vuông góc với bán kính OAOA tại AA, nên theo dấu hiệu nhận biết tiếp tuyến, PAPA là tiếp tuyến của (O)(O) tại AA.

Tương tự, BB nằm trên đường tròn đường kính OPOP nên:
OBP^=90∘⇒PB⊥OB tại B,\widehat{OBP} = 90^\circ \quad\Rightarrow\quad PB \perp OB \text{ tại } B,
với OBOB là bán kính của (O)(O). Vậy PBPB cũng là tiếp tuyến của (O)(O) tại BB.

Tóm lại, PAPA và PBPB là hai tiếp tuyến của đường tròn (O)(O) (đpcm).

Đáp số

đpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.