Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 4.33 trang 52 SBT Toán 9

Bài 3. Giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình

Đề bài

Tính khoảng cách giữa hai địa điểm AA, BB ở hai bên hồ nước (không đo trực tiếp được), biết khoảng cách từ một địa điểm CC đến AA và đến BB là CA=90CA = 90 m, CB=150CB = 150 m, CAB^=120∘\widehat{CAB} = 120^\circ (làm tròn đến m) (H.4.18).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 52 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 4.18: Tam giác CABCAB với đỉnh CC ở trên, AA ở dưới bên trái, BB ở dưới bên phải. Cạnh CA=90CA = 90 m, cạnh CB=150CB = 150 m. Góc tại đỉnh AA (góc CAB^\widehat{CAB}) bằng 120∘120^\circ. Giữa AA và BB là hồ nước.

Lời giải

Phân tích. Tam giác CABCAB có CA=90CA = 90 m, CB=150CB = 150 m và góc CAB^=120∘\widehat{CAB} = 120^\circ (góc tù). Ta cần tính ABAB. Vì góc AA tù nên ta kẻ đường cao từ CC xuống đường thẳng ABAB rồi dùng tỉ số lượng giác và định lí Py-ta-go.

Bước 1. Kẻ đường cao. Kẻ CH⊥ABCH \perp AB tại HH (H thuộc đường thẳng ABAB).

Do CAB^=120∘>90∘\widehat{CAB} = 120^\circ > 90^\circ nên chân đường cao HH nằm ngoài đoạn ABAB, về phía đối diện với BB qua AA. Khi đó:
CAH^=180∘−CAB^=180∘−120∘=60∘.\widehat{CAH} = 180^\circ - \widehat{CAB} = 180^\circ - 120^\circ = 60^\circ.

Bước 2. Xét tam giác vuông CAHCAH (vuông tại HH), có CA=90CA = 90 m, CAH^=60∘\widehat{CAH} = 60^\circ:
AH=CA⋅cos⁡60∘=90⋅12=45 (m),AH = CA\cdot\cos 60^\circ = 90\cdot\tfrac{1}{2} = 45 \text{ (m)},
CH=CA⋅sin⁡60∘=90⋅32=453 (m).CH = CA\cdot\sin 60^\circ = 90\cdot\tfrac{\sqrt{3}}{2} = 45\sqrt{3} \text{ (m)}.

Bước 3. Xét tam giác vuông CHBCHB (vuông tại HH), có CB=150CB = 150 m, CH=453CH = 45\sqrt{3} m. Theo định lí Py-ta-go:
BH=CB2−CH2=1502−(453)2=22500−6075=16425=1573≈128,16 (m).BH = \sqrt{CB^2 - CH^2} = \sqrt{150^2 - (45\sqrt{3})^2} = \sqrt{22500 - 6075} = \sqrt{16425} = 15\sqrt{73} \approx 128{,}16 \text{ (m)}.

Bước 4. Tính ABAB. Vì HH nằm ngoài đoạn ABAB (về phía AA) nên AA nằm giữa HH và BB, do đó:
AB=BH−AH=1573−45≈128,16−45=83,16 (m).AB = BH - AH = 15\sqrt{73} - 45 \approx 128{,}16 - 45 = 83{,}16 \text{ (m)}.

Làm tròn đến mét: AB≈83AB \approx 83 m.

Kiểm tra lại. Trong tam giác CHBCHB: BH2+CH2=16425+6075=22500=1502=CB2BH^2 + CH^2 = 16425 + 6075 = 22500 = 150^2 = CB^2 (đúng). Với AB≈83,16AB \approx 83{,}16 m thì khoảng cách giữa AA và BB phù hợp với các số liệu đã cho.

Vậy khoảng cách giữa hai địa điểm AA và BB xấp xỉ 8383 m.

Đáp số

AB≈83AB \approx 83 m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.