Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 4.8 trang 45 SBT Toán 9

Bài 3. Giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình

Đề bài

Vẽ góc α\alpha trong mỗi trường hợp:

a) cos⁡α=0,4\cos \alpha = 0{,}4;

b) tan⁡α=23\tan \alpha = \dfrac{2}{3};

c) cot⁡α=34\cot \alpha = \dfrac{3}{4}.

Lời giải

Để vẽ một góc nhọn α\alpha khi biết một tỉ số lượng giác của nó, ta dựng một tam giác vuông có hai cạnh thích hợp, rồi lấy góc cần tìm là một góc nhọn của tam giác đó. Nhớ lại: trong tam giác vuông,

sin⁡α=đốihuyền,cos⁡α=kềhuyền,tan⁡α=đốikề,cot⁡α=kềđối.\sin\alpha=\dfrac{\text{đối}}{\text{huyền}},\quad \cos\alpha=\dfrac{\text{kề}}{\text{huyền}},\quad \tan\alpha=\dfrac{\text{đối}}{\text{kề}},\quad \cot\alpha=\dfrac{\text{kề}}{\text{đối}}.

a) Vẽ góc α\alpha sao cho cos⁡α=0,4\cos\alpha = 0{,}4.

Ta có cos⁡α=0,4=25=cạnh kềcạnh huyền\cos\alpha = 0{,}4 = \dfrac{2}{5} = \dfrac{\text{cạnh kề}}{\text{cạnh huyền}}, nên chọn cạnh kề bằng 22 và cạnh huyền bằng 55 (cùng một đơn vị dài).

Cách dựng:
- Vẽ góc vuông xOyxOy (đỉnh OO).
- Trên tia OxOx lấy điểm AA sao cho OA=2OA = 2.
- Vẽ cung tròn tâm OO bán kính 55, cắt tia OyOy tại BB (tức là lấy BB trên OyOy với OB=5OB = 5).

Khi đó tam giác OABOAB vuông tại AA và AOB^=α\widehat{AOB} = \alpha là góc cần vẽ, vì
cos⁡α=OAOB=25=0,4.\cos\alpha = \dfrac{OA}{OB} = \dfrac{2}{5} = 0{,}4.

b) Vẽ góc α\alpha sao cho tan⁡α=23\tan\alpha = \dfrac{2}{3}.

Ta có tan⁡α=23=cạnh đốicạnh kề\tan\alpha = \dfrac{2}{3} = \dfrac{\text{cạnh đối}}{\text{cạnh kề}}, nên chọn cạnh đối bằng 22 và cạnh kề bằng 33.

Cách dựng:
- Vẽ góc vuông xOyxOy (đỉnh OO).
- Trên tia OxOx lấy điểm AA sao cho OA=3OA = 3.
- Trên tia OyOy lấy điểm BB sao cho AB=2AB = 2, tức dựng AB⊥OxAB \perp Ox tại AA với AB=2AB = 2.

Khi đó tam giác OABOAB vuông tại AA và AOB^=α\widehat{AOB} = \alpha là góc cần vẽ, vì
tan⁡α=ABOA=23.\tan\alpha = \dfrac{AB}{OA} = \dfrac{2}{3}.

c) Vẽ góc α\alpha sao cho cot⁡α=34\cot\alpha = \dfrac{3}{4}.

Ta có cot⁡α=34=cạnh kềcạnh đối\cot\alpha = \dfrac{3}{4} = \dfrac{\text{cạnh kề}}{\text{cạnh đối}}, nên chọn cạnh kề bằng 33 và cạnh đối bằng 44.

Cách dựng:
- Vẽ góc vuông xOyxOy (đỉnh OO).
- Trên tia OxOx lấy điểm AA sao cho OA=3OA = 3.
- Dựng AB⊥OxAB \perp Ox tại AA, lấy BB với AB=4AB = 4.

Khi đó tam giác OABOAB vuông tại AA và AOB^=α\widehat{AOB} = \alpha là góc cần vẽ, vì
cot⁡α=OAAB=34.\cot\alpha = \dfrac{OA}{AB} = \dfrac{3}{4}.

Kiểm tra lại: Cả ba góc đều được dựng là góc nhọn AOB^\widehat{AOB} trong tam giác vuông tại AA, và tỉ số lượng giác tương ứng đúng bằng giá trị đề cho: cos⁡α=25=0,4\cos\alpha = \dfrac{2}{5}=0{,}4; tan⁡α=23\tan\alpha=\dfrac{2}{3}; cot⁡α=34\cot\alpha=\dfrac{3}{4}. (Đo thử: α≈66∘\alpha\approx 66^\circ; α≈34∘\alpha\approx 34^\circ; α≈53∘\alpha\approx 53^\circ.)

Đáp số

Góc AOB^\widehat{AOB} trong tam giác vuông tại AA với OA=2, OB=5OA=2,\ OB=5; cos⁡α=0,4\cos\alpha=0,4 (α≈66∘\alpha\approx66^\circ)Góc AOB^\widehat{AOB} trong tam giác vuông tại AA với OA=3, AB=2OA=3,\ AB=2; tan⁡α=23\tan\alpha=\dfrac{2}{3} (α≈34∘\alpha\approx34^\circ)Góc AOB^\widehat{AOB} trong tam giác vuông tại AA với OA=3, AB=4OA=3,\ AB=4; cot⁡α=34\cot\alpha=\dfrac{3}{4} (α≈53∘\alpha\approx53^\circ)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.