Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 1.18 trang 16 SBT Toán 9

Bài 3. Giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình

Đề bài

Một ca nô đi ngược dòng sông một quãng đường 6 km thì hết 32\dfrac{3}{2} giờ. Mặt khác, ca nô đó chỉ mất 45 phút để đi xuôi dòng sông một quãng đường tương tự. Tính vận tốc thực của ca nô và vận tốc của dòng nước.

Lời giải

Gọi ẩn và đặt điều kiện.

Gọi vận tốc thực của ca nô là xx (km/h) và vận tốc của dòng nước là yy (km/h), với điều kiện x>y>0x > y > 0.

Biểu diễn các vận tốc.

Khi đi ngược dòng, ca nô bị dòng nước cản lại nên vận tốc là x−yx - y (km/h).

Khi đi xuôi dòng, dòng nước đẩy đi nên vận tốc là x+yx + y (km/h).

Lập phương trình.

Đổi 4545 phút =4560=34= \dfrac{45}{60} = \dfrac{3}{4} (giờ).

Ca nô đi ngược dòng 66 km hết 32\dfrac{3}{2} giờ nên vận tốc ngược dòng là:
x−y=632=4.x - y = \dfrac{6}{\frac{3}{2}} = 4.

Ca nô đi xuôi dòng 66 km hết 34\dfrac{3}{4} giờ nên vận tốc xuôi dòng là:
x+y=634=8.x + y = \dfrac{6}{\frac{3}{4}} = 8.

Giải hệ phương trình.

Ta có hệ:
{x−y=4x+y=8\begin{cases} x - y = 4 \\ x + y = 8 \end{cases}

Cộng vế với vế hai phương trình:
2x=12⇒x=6.2x = 12 \Rightarrow x = 6.

Thay x=6x = 6 vào x+y=8x + y = 8:
6+y=8⇒y=2.6 + y = 8 \Rightarrow y = 2.

Các giá trị x=6x = 6, y=2y = 2 thỏa mãn điều kiện x>y>0x > y > 0.

Kiểm tra lại.

Vận tốc ngược dòng: 6−2=46 - 2 = 4 (km/h), thời gian đi 66 km là 64=32\dfrac{6}{4} = \dfrac{3}{2} giờ. Đúng.

Vận tốc xuôi dòng: 6+2=86 + 2 = 8 (km/h), thời gian đi 66 km là 68=34\dfrac{6}{8} = \dfrac{3}{4} giờ =45= 45 phút. Đúng.

Kết luận. Vận tốc thực của ca nô là 66 km/h và vận tốc của dòng nước là 22 km/h.

Đáp số

Vận tốc thực của ca nô: 6 km/h; vận tốc dòng nước: 2 km/h

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.