Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 1.5 trang 8 SBT Toán 9

Bài 2. Chương I. Phương trình và hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn

Đề bài

Một đội công nhân cần phải lắp đường ống dẫn nước trên một đoạn phố thẳng dài 65 m. Có hai loại ống dài 3 m và 5 m. Hãy chỉ ra ít nhất hai phương án lắp ống để không cần phải cưa ống ra (coi rằng các mối nối là không đáng kể).

Lời giải

Gọi xx là số ống loại dài 33 m và yy là số ống loại dài 55 m cần dùng, với x,yx, y là các số tự nhiên (x,y≥0x, y \ge 0).

Vì tổng chiều dài các ống phải đúng bằng 6565 m nên ta có phương trình:
3x+5y=65.3x + 5y = 65.

Ta đi tìm các nghiệm là số tự nhiên của phương trình này.

Từ phương trình, rút ra:
5y=65−3x  ⇒  y=65−3x5.5y = 65 - 3x \;\Rightarrow\; y = \dfrac{65 - 3x}{5}.

Để yy là số tự nhiên thì 65−3x65 - 3x phải chia hết cho 55. Vì 65  ⋮  565 \;\vdots\; 5 nên cần 3x  ⋮  53x \;\vdots\; 5, mà gcd⁡(3,5)=1\gcd(3,5)=1 nên x  ⋮  5x \;\vdots\; 5.

Kết hợp với điều kiện y≥0y \ge 0, tức 65−3x≥0⇔x≤653≈21,6765 - 3x \ge 0 \Leftrightarrow x \le \dfrac{65}{3} \approx 21{,}67, ta có x∈{0;5;10;15;20}x \in \{0; 5; 10; 15; 20\}. Ứng với mỗi giá trị xx ta tính yy:

| xx (ống 3 m) | yy (ống 5 m) | Kiểm tra 3x+5y3x+5y |
|:---:|:---:|:---:|
| 00 | 1313 | 0+65=650+65=65 ✓ |
| 55 | 1010 | 15+50=6515+50=65 ✓ |
| 1010 | 77 | 30+35=6530+35=65 ✓ |
| 1515 | 44 | 45+20=6545+20=65 ✓ |
| 2020 | 11 | 60+5=6560+5=65 ✓ |

Vậy có 55 phương án lắp ống mà không phải cưa ống. Ta chỉ ra ít nhất hai phương án như yêu cầu:

a) Phương án 1: Dùng 55 ống loại 33 m và 1010 ống loại 55 m, vì 3⋅5+5⋅10=15+50=653\cdot 5 + 5\cdot 10 = 15 + 50 = 65 (m).

b) Phương án 2: Dùng 1010 ống loại 33 m và 77 ống loại 55 m, vì 3⋅10+5⋅7=30+35=653\cdot 10 + 5\cdot 7 = 30 + 35 = 65 (m).

(Ngoài ra còn các phương án khác như: chỉ dùng 1313 ống 55 m; dùng 1515 ống 33 m và 44 ống 55 m; dùng 2020 ống 33 m và 11 ống 55 m.)

Đáp số

Phương án 1: 5 ống loại 3 m và 10 ống loại 5 mPhương án 2: 10 ống loại 3 m và 7 ống loại 5 m (các phương án khác: (0;13), (15;4), (20;1))

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.