Sách bài tập Toán 8 Tập hai

Giải Bài 9.67 trang 69 SBT Toán 8

Bài tập ôn tập chương IX

Đề bài

Cho tam giác ABCABC vuông tại AA có đường cao AHAH. Gọi MM, NN, PP lần lượt là trung điểm của HAHA, HBHB, HCHC. Chứng minh rằng:

a) ΔMNP∽ΔABC\Delta MNP \backsim \Delta ABC và tìm tỉ số đồng dạng.

b) ΔABN∽ΔCAM\Delta ABN \backsim \Delta CAM và ΔACP∽ΔBAM\Delta ACP \backsim \Delta BAM.

c) AN⊥CMAN \perp CM và AP⊥BMAP \perp BM.

Lời giải

## Chuẩn bị (các tam giác đồng dạng cơ bản)

Tam giác ABCABC vuông tại AA, đường cao AHAH. Đặt ABC^=β\widehat{ABC}=\beta, ACB^=γ\widehat{ACB}=\gamma thì β+γ=90∘\beta+\gamma=90^\circ.

- Trong ΔAHB\Delta AHB vuông tại HH: HAB^=90∘−β=γ\widehat{HAB}=90^\circ-\beta=\gamma.
- Trong ΔAHC\Delta AHC vuông tại HH: HAC^=90∘−γ=β\widehat{HAC}=90^\circ-\gamma=\beta.

Xét ΔHBA\Delta HBA và ΔHAC\Delta HAC:
BHA^=AHC^=90∘,HBA^=HAC^=β\widehat{BHA}=\widehat{AHC}=90^\circ,\qquad \widehat{HBA}=\widehat{HAC}=\beta
⇒ΔHBA∽ΔHAC\Rightarrow \Delta HBA \backsim \Delta HAC (g.g), suy ra tỉ lệ then chốt:
HBHA=HAHC=BAAC.(∗)\frac{HB}{HA}=\frac{HA}{HC}=\frac{BA}{AC}.\qquad(\ast)

## a) ΔMNP∽ΔABC\Delta MNP \backsim \Delta ABC và tỉ số đồng dạng

- M,NM,N là trung điểm HA,HBHA,HB nên MNMN là đường trung bình của ΔHAB\Delta HAB ⇒MN∥AB\Rightarrow MN\parallel AB và MN=AB2MN=\dfrac{AB}{2}.
- M,PM,P là trung điểm HA,HCHA,HC nên MPMP là đường trung bình của ΔHAC\Delta HAC ⇒MP=AC2\Rightarrow MP=\dfrac{AC}{2}.
- Vì B,H,CB,H,C thẳng hàng và N,PN,P là trung điểm HB,HCHB,HC nên
NP=NH+HP=HB2+HC2=HB+HC2=BC2.NP=NH+HP=\frac{HB}{2}+\frac{HC}{2}=\frac{HB+HC}{2}=\frac{BC}{2}.

Do đó
MNAB=NPBC=MPAC=12.\frac{MN}{AB}=\frac{NP}{BC}=\frac{MP}{AC}=\frac{1}{2}.
Vậy ΔMNP∽ΔABC\Delta MNP \backsim \Delta ABC (c.c.

c) với tỉ số đồng dạng k=12k=\dfrac{1}{2}.

##

b) ΔABN∽ΔCAM\Delta ABN \backsim \Delta CAM và ΔACP∽ΔBAM\Delta ACP \backsim \Delta BAM

• ΔABN\Delta ABN và ΔCAM\Delta CAM:

- Góc xen giữa: ABN^=ABC^=β\widehat{ABN}=\widehat{ABC}=\beta (vì N∈BCN\in BC); CAM^=CAH^=β\widehat{CAM}=\widehat{CAH}=\beta. Suy ra ABN^=CAM^\widehat{ABN}=\widehat{CAM}.
- Tỉ số hai cạnh kề: N,MN,M là trung điểm HB,HAHB,HA nên BN=HB2BN=\dfrac{HB}{2}, AM=HA2AM=\dfrac{HA}{2}, do đó
BNAM=HBHA=(∗)BAAC=ABCA ⇒ ABCA=BNAM.\frac{BN}{AM}=\frac{HB}{HA}\overset{(\ast)}{=}\frac{BA}{AC}=\frac{AB}{CA}\ \Rightarrow\ \frac{AB}{CA}=\frac{BN}{AM}.

Hai cạnh tương ứng tỉ lệ và góc xen giữa bằng nhau ⇒ΔABN∽ΔCAM\Rightarrow \Delta ABN \backsim \Delta CAM (c.g.c). (đpcm)

• ΔACP\Delta ACP và ΔBAM\Delta BAM (tương tự):

- ACP^=ACB^=γ\widehat{ACP}=\widehat{ACB}=\gamma (vì P∈BCP\in BC); BAM^=BAH^=γ\widehat{BAM}=\widehat{BAH}=\gamma. Suy ra ACP^=BAM^\widehat{ACP}=\widehat{BAM}.
- CP=HC2CP=\dfrac{HC}{2}, AM=HA2AM=\dfrac{HA}{2} nên
CPAM=HCHA=(∗)ACAB=CAAB ⇒ CAAB=CPAM.\frac{CP}{AM}=\frac{HC}{HA}\overset{(\ast)}{=}\frac{AC}{AB}=\frac{CA}{AB}\ \Rightarrow\ \frac{CA}{AB}=\frac{CP}{AM}.

Vậy ΔACP∽ΔBAM\Delta ACP \backsim \Delta BAM (c.g.c). (đpcm)

##

c) AN⊥CMAN \perp CM và AP⊥BMAP \perp BM

• Chứng minh AN⊥CMAN\perp CM.

Từ ΔABN∽ΔCAM\Delta ABN \backsim \Delta CAM (câu b, A↔CA\leftrightarrow C, B↔AB\leftrightarrow A, N↔MN\leftrightarrow M) suy ra hai góc tương ứng:
BAN^=ACM^.\widehat{BAN}=\widehat{ACM}.
Gọi KK là giao điểm của ANAN và CMCM. Vì tia ANAN nằm trong góc BAC^=90∘\widehat{BAC}=90^\circ nên
NAC^=BAC^−BAN^=90∘−BAN^.\widehat{NAC}=\widehat{BAC}-\widehat{BAN}=90^\circ-\widehat{BAN}.
Xét ΔAKC\Delta AKC (với K∈ANK\in AN, K∈CMK\in CM):
KAC^+KCA^=NAC^+ACM^=(90∘−BAN^)+BAN^=90∘.\widehat{KAC}+\widehat{KCA}=\widehat{NAC}+\widehat{ACM}=\big(90^\circ-\widehat{BAN}\big)+\widehat{BAN}=90^\circ.
Do đó AKC^=180∘−90∘=90∘\widehat{AKC}=180^\circ-90^\circ=90^\circ, tức là AN⊥CMAN\perp CM. (đpcm)

• Chứng minh AP⊥BMAP\perp BM (tương tự).

Từ ΔACP∽ΔBAM\Delta ACP \backsim \Delta BAM (A↔BA\leftrightarrow B, C↔AC\leftrightarrow A, P↔MP\leftrightarrow M) suy ra CAP^=ABM^\widehat{CAP}=\widehat{ABM}.
Gọi L=AP∩BML=AP\cap BM. Tia APAP nằm trong góc BAC^\widehat{BAC} nên PAB^=90∘−CAP^\widehat{PAB}=90^\circ-\widehat{CAP}. Xét ΔABL\Delta ABL:
LAB^+LBA^=PAB^+ABM^=(90∘−CAP^)+CAP^=90∘.\widehat{LAB}+\widehat{LBA}=\widehat{PAB}+\widehat{ABM}=\big(90^\circ-\widehat{CAP}\big)+\widehat{CAP}=90^\circ.
Vậy ALB^=90∘\widehat{ALB}=90^\circ, tức là AP⊥BMAP\perp BM. (đpcm)

Kiểm tra bằng tọa độ (đặt HH gốc, A(0;h)A(0;h), B(−p;0)B(-p;0), C(q;0)C(q;0), điều kiện vuông tại AA cho h2=pqh^2=pq): AN⃗⋅CM⃗=pq−h22=0\vec{AN}\cdot\vec{CM}=\dfrac{pq-h^2}{2}=0 và AP⃗⋅BM⃗=pq−h22=0\vec{AP}\cdot\vec{BM}=\dfrac{pq-h^2}{2}=0 — khớp với kết quả.

Đáp số

Tỉ số đồng dạng k = 1/2 (= 0,5)đpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.