Sách bài tập Toán 8 Tập một

Giải Bài 5.24 trang 76 SBT Toán 8

Chương V. Dữ liệu và biểu đồ

Đề bài

Tỉ số giới tính khi sinh được xác định bằng tỉ số bé trai trên 100 bé gái sinh ra trong một thời kì nhất định, thường là 1 năm. Số bé trai trên 100 bé gái (kí hiệu là X) sinh ra ở Việt Nam giai đoạn 1999 – 2020 được cho trong bảng sau:

| Năm | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| X | 107,6 | 108,2 | 108,8 | 109,5 | 110,4 | 111,1 | 111,5 | 111,8 | 112 | 112,2 |

| Năm | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| X | 112,3 | 112,3 | 112,3 | 112,3 | 112,2 | 112,1 | 112 | 111,8 | 111,6 | 111,4 |

(Theo ourworldindata.org)
a) Lựa chọn biểu đồ để biểu diễn bảng số liệu trên. Vẽ biểu đồ đó.

b) Ở mức sinh học bình thường, tỉ số này bình thường dao động từ 104 đến 106 trên 100 bé gái khi sinh. Nhận xét về tỉ số giới tính khi sinh ở Việt Nam so với tỉ số này ở mức sinh học bình thường.

c) Biểu đồ sau cho biết tỉ số giới tính khi sinh theo vùng địa lí – kinh tế của Việt Nam năm 2020.

Những vùng nào có tỉ số giới tính khi sinh cao hơn mức chung của cả nước? Vùng nào có tỉ số giới tính khi sinh ở mức sinh học bình thường?

Lời giải

a) Lựa chọn và vẽ biểu đồ

Bảng số liệu cho biết tỉ số XX thay đổi theo thời gian (các năm liên tiếp từ 2002 đến 2021). Để biểu diễn sự thay đổi của một đại lượng theo thời gian, ta chọn biểu đồ đoạn thẳng.

Cách vẽ:
- Trục hoành biểu diễn các năm (từ 2002 đến 2021).
- Trục tung biểu diễn tỉ số XX (số bé trai trên 100 bé gái). Nên bắt đầu từ khoảng 106 và chia khoảng cách đều (ví dụ mỗi vạch 1 đơn vị) để thấy rõ sự thay đổi.
- Với mỗi năm, xác định điểm có tung độ bằng giá trị XX tương ứng, rồi nối các điểm liên tiếp bằng các đoạn thẳng.

Các điểm cần biểu diễn: (2002;107,6)(2002; 107,6), (2003;108,2)(2003; 108,2), (2004;108,8)(2004; 108,8), (2005;109,5)(2005; 109,5), (2006;110,4)(2006; 110,4), (2007;111,1)(2007; 111,1), (2008;111,5)(2008; 111,5), (2009;111,8)(2009; 111,8), (2010;112)(2010; 112), (2011;112,2)(2011; 112,2), (2012;112,3)(2012; 112,3), (2013;112,3)(2013; 112,3), (2014;112,3)(2014; 112,3), (2015;112,3)(2015; 112,3), (2016;112,2)(2016; 112,2), (2017;112,1)(2017; 112,1), (2018;112)(2018; 112), (2019;111,8)(2019; 111,8), (2020;111,6)(2020; 111,6), (2021;111,4)(2021; 111,4).

Nhìn biểu đồ đoạn thẳng thu được: tỉ số tăng khá nhanh trong giai đoạn 2002 – 2011, đạt đỉnh và giữ ổn định ở mức 112,3112,3 trong các năm 2012 – 2015, sau đó giảm nhẹ dần đến năm 2021.

b) Nhận xét

Quan sát bảng số liệu, tất cả các giá trị của XX trong giai đoạn 2002 – 2021 đều nằm trong khoảng từ 107,6107,6 đến 112,3112,3.

So với mức sinh học bình thường (từ 104104 đến 106106):
- Giá trị nhỏ nhất của Việt Nam là 107,6107,6 (năm 2002), vẫn lớn hơn 106106.

Vậy trong suốt giai đoạn 2002 – 2021, tỉ số giới tính khi sinh ở Việt Nam luôn cao hơn mức sinh học bình thường. Điều này cho thấy tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh (số bé trai nhiều hơn so với mức tự nhiên), có xu hướng tăng rồi giữ ở mức cao.

c) Nhận xét theo vùng (năm 2020)

Mức chung của cả nước năm 2020 (lấy từ bảng số liệu): X=111,6X = 111,6.

So sánh tỉ số của từng vùng với mức chung cả nước 111,6111,6:
- Trung du và miền núi phía Bắc: 112,67>111,6112,67 > 111,6 → cao hơn.
- Đồng bằng sông Hồng: 113,63>111,6113,63 > 111,6 → cao hơn.
- Bắc Trung Bộ và duyên hải miền Trung: 111,2<111,6111,2 < 111,6 → thấp hơn.
- Tây Nguyên: 105,97<111,6105,97 < 111,6 → thấp hơn.
- Đông Nam Bộ: 109,82<111,6109,82 < 111,6 → thấp hơn.
- Đồng bằng sông Cửu Long: 107,2<111,6107,2 < 111,6 → thấp hơn.

Vậy những vùng có tỉ số giới tính khi sinh cao hơn mức chung của cả nước là: Trung du và miền núi phía Bắc và Đồng bằng sông Hồng.

Vùng ở mức sinh học bình thường (từ 104104 đến 106106): chỉ có Tây Nguyên với tỉ số 105,97105,97 nằm trong khoảng 104−106104 - 106.

Đáp số

Biểu đồ đoạn thẳngTỉ số giới tính khi sinh ở Việt Nam (107,6 – 112,3) luôn cao hơn mức sinh học bình thường (104 – 106), thể hiện mất cân bằng giới tính khi sinhCao hơn mức chung cả nước (111,6): Trung du và miền núi phía Bắc; Đồng bằng sông Hồng. Ở mức sinh học bình thường: Tây Nguyên (105,97)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.