Sách bài tập Toán 8 Tập hai

Giải Bài 6.32 trang 13 SBT Toán 8

Bài tập cuối chương VI   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho biểu thức P=(1x−1−x1−x3⋅x2+x+1x+1):2x+1x2+2x+1P=\left(\dfrac{1}{x-1}-\dfrac{x}{1-x^3}\cdot\dfrac{x^2+x+1}{x+1}\right):\dfrac{2x+1}{x^2+2x+1}.

a) Viết điều kiện xác định của PP.

b) Rút gọn biểu thức PP.

c) Tính giá trị của PP khi x=12x=\dfrac{1}{2}.

Lời giải

a) Điều kiện xác định của PP

Các mẫu thức phải khác 00 và chia cho phân thức 2x+1x2+2x+1\dfrac{2x+1}{x^2+2x+1} nên phân thức này cũng phải khác 00:

- x−1≠0⇒x≠1x-1\neq 0 \Rightarrow x\neq 1
- 1−x3=(1−x)(x2+x+1)≠01-x^3=(1-x)(x^2+x+1)\neq 0; vì x2+x+1=(x+12)2+34>0x^2+x+1=\left(x+\dfrac12\right)^2+\dfrac34>0 với mọi xx nên chỉ cần x≠1x\neq 1
- x+1≠0⇒x≠−1x+1\neq 0 \Rightarrow x\neq -1
- x2+2x+1=(x+1)2≠0⇒x≠−1x^2+2x+1=(x+1)^2\neq 0 \Rightarrow x\neq -1
- 2x+1≠0⇒x≠−122x+1\neq 0 \Rightarrow x\neq -\dfrac12

Vậy điều kiện xác định là x≠1, x≠−1, x≠−12x\neq 1,\ x\neq -1,\ x\neq -\dfrac12.

b) Rút gọn biểu thức PP

Ta rút gọn tích trong ngoặc trước. Vì 1−x3=(1−x)(x2+x+1)1-x^3=(1-x)(x^2+x+1) nên:

x1−x3⋅x2+x+1x+1=x (x2+x+1)(1−x)(x2+x+1)(x+1)=x(1−x)(x+1).\dfrac{x}{1-x^3}\cdot\dfrac{x^2+x+1}{x+1}=\dfrac{x\,(x^2+x+1)}{(1-x)(x^2+x+1)(x+1)}=\dfrac{x}{(1-x)(x+1)}.

Do đó biểu thức trong ngoặc là:

1x−1−x(1−x)(x+1).\dfrac{1}{x-1}-\dfrac{x}{(1-x)(x+1)}.

Chú ý 1−x=−(x−1)1-x=-(x-1) nên x(1−x)(x+1)=−x(x−1)(x+1)\dfrac{x}{(1-x)(x+1)}=-\dfrac{x}{(x-1)(x+1)}, suy ra:

1x−1+x(x−1)(x+1)=(x+1)+x(x−1)(x+1)=2x+1(x−1)(x+1).\dfrac{1}{x-1}+\dfrac{x}{(x-1)(x+1)}=\dfrac{(x+1)+x}{(x-1)(x+1)}=\dfrac{2x+1}{(x-1)(x+1)}.

Tiếp tục chia cho 2x+1x2+2x+1=2x+1(x+1)2\dfrac{2x+1}{x^2+2x+1}=\dfrac{2x+1}{(x+1)^2} (chia phân thức là nhân với phân thức nghịch đảo):

P=2x+1(x−1)(x+1)⋅(x+1)22x+1=(x+1)2(x−1)(x+1)=x+1x−1.P=\dfrac{2x+1}{(x-1)(x+1)}\cdot\dfrac{(x+1)^2}{2x+1}=\dfrac{(x+1)^2}{(x-1)(x+1)}=\dfrac{x+1}{x-1}.

Vậy P=x+1x−1P=\dfrac{x+1}{x-1}.

c) Tính giá trị của PP khi x=12x=\dfrac12

Giá trị x=12x=\dfrac12 thỏa mãn điều kiện xác định. Thay vào biểu thức rút gọn:

P=12+112−1=32−12=−3.P=\dfrac{\dfrac12+1}{\dfrac12-1}=\dfrac{\dfrac32}{-\dfrac12}=-3.

Vậy khi x=12x=\dfrac12 thì P=−3P=-3.

Đáp số

x≠1, x≠−1, x≠−0,5x\neq 1,\ x\neq -1,\ x\neq -0,5P=x+1x−1P=\dfrac{x+1}{x-1}P=−3P=-3

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.