Sách bài tập Toán 8 Tập hai

Giải Bài 6.13 trang 7 SBT Toán 8

Bài tập chương VI. Phân thức đại số

Đề bài

Quy đồng mẫu thức các phân thức sau:

a) 1x2y; 1y2z\dfrac{1}{x^2y};\ \dfrac{1}{y^2z} và 1z2x\dfrac{1}{z^2x};

b) 11−x; 1x+1\dfrac{1}{1-x};\ \dfrac{1}{x+1} và 1x2+1\dfrac{1}{x^2+1}.

Lời giải

a) Quy đồng mẫu thức các phân thức 1x2y; 1y2z; 1z2x\dfrac{1}{x^2y};\ \dfrac{1}{y^2z};\ \dfrac{1}{z^2x}.

Các mẫu thức là x2y, y2z, z2xx^2y,\ y^2z,\ z^2x. Mẫu thức chung (MTC) là tích các lũy thừa với số mũ lớn nhất của mỗi biến:
MTC=x2y2z2.\text{MTC} = x^2y^2z^2.

Tìm nhân tử phụ của mỗi mẫu bằng cách lấy MTC chia cho mẫu đó:

- x2y2z2x2y=yz2\dfrac{x^2y^2z^2}{x^2y} = yz^2
- x2y2z2y2z=x2z\dfrac{x^2y^2z^2}{y^2z} = x^2z
- x2y2z2z2x=xy2\dfrac{x^2y^2z^2}{z^2x} = xy^2

Nhân cả tử và mẫu của mỗi phân thức với nhân tử phụ tương ứng:

1x2y=1⋅yz2x2y⋅yz2=yz2x2y2z2;\dfrac{1}{x^2y} = \dfrac{1\cdot yz^2}{x^2y\cdot yz^2} = \dfrac{yz^2}{x^2y^2z^2};

1y2z=1⋅x2zy2z⋅x2z=x2zx2y2z2;\dfrac{1}{y^2z} = \dfrac{1\cdot x^2z}{y^2z\cdot x^2z} = \dfrac{x^2z}{x^2y^2z^2};

1z2x=1⋅xy2z2x⋅xy2=xy2x2y2z2.\dfrac{1}{z^2x} = \dfrac{1\cdot xy^2}{z^2x\cdot xy^2} = \dfrac{xy^2}{x^2y^2z^2}.

b) Quy đồng mẫu thức các phân thức 11−x; 1x+1; 1x2+1\dfrac{1}{1-x};\ \dfrac{1}{x+1};\ \dfrac{1}{x^2+1}.

Các mẫu thức 1−x, x+1, x2+11-x,\ x+1,\ x^2+1 đều là các đa thức khác nhau và không phân tích được thành nhân tử chung nào, nên mẫu thức chung là tích của cả ba mẫu:
MTC=(1−x)(x+1)(x2+1).\text{MTC} = (1-x)(x+1)(x^2+1).

(Có thể rút gọn: (1−x)(x+1)=1−x2(1-x)(x+1) = 1-x^2, nên MTC =(1−x2)(x2+1)=1−x4= (1-x^2)(x^2+1) = 1-x^4.)

Nhân tử phụ của mỗi mẫu là MTC chia cho mẫu đó:

- Phân thức 11−x\dfrac{1}{1-x} có nhân tử phụ (x+1)(x2+1)(x+1)(x^2+1):
11−x=(x+1)(x2+1)(1−x)(x+1)(x2+1)=x3+x2+x+1(1−x)(x+1)(x2+1);\dfrac{1}{1-x} = \dfrac{(x+1)(x^2+1)}{(1-x)(x+1)(x^2+1)} = \dfrac{x^3+x^2+x+1}{(1-x)(x+1)(x^2+1)};

- Phân thức 1x+1\dfrac{1}{x+1} có nhân tử phụ (1−x)(x2+1)(1-x)(x^2+1):
1x+1=(1−x)(x2+1)(1−x)(x+1)(x2+1)=−x3+x2−x+1(1−x)(x+1)(x2+1);\dfrac{1}{x+1} = \dfrac{(1-x)(x^2+1)}{(1-x)(x+1)(x^2+1)} = \dfrac{-x^3+x^2-x+1}{(1-x)(x+1)(x^2+1)};

- Phân thức 1x2+1\dfrac{1}{x^2+1} có nhân tử phụ (1−x)(x+1)(1-x)(x+1):
1x2+1=(1−x)(x+1)(1−x)(x+1)(x2+1)=1−x2(1−x)(x+1)(x2+1).\dfrac{1}{x^2+1} = \dfrac{(1-x)(x+1)}{(1-x)(x+1)(x^2+1)} = \dfrac{1-x^2}{(1-x)(x+1)(x^2+1)}.

Kiểm tra: ở câu a, x2y⋅yz2=y2z⋅x2z=z2x⋅xy2=x2y2z2x^2y\cdot yz^2 = y^2z\cdot x^2z = z^2x\cdot xy^2 = x^2y^2z^2 (đúng); ở câu b, ba phân thức đều có mẫu chung (1−x)(x+1)(x2+1)=1−x4(1-x)(x+1)(x^2+1) = 1-x^4 (đúng).

Đáp số

MTC =x2y2z2= x^2y^2z^2; 1x2y=yz2x2y2z2\dfrac{1}{x^2y}=\dfrac{yz^2}{x^2y^2z^2}, 1y2z=x2zx2y2z2\dfrac{1}{y^2z}=\dfrac{x^2z}{x^2y^2z^2}, 1z2x=xy2x2y2z2\dfrac{1}{z^2x}=\dfrac{xy^2}{x^2y^2z^2}MTC =(1−x)(x+1)(x2+1)=1−x4=(1-x)(x+1)(x^2+1)=1-x^4; 11−x=x3+x2+x+11−x4\dfrac{1}{1-x}=\dfrac{x^3+x^2+x+1}{1-x^4}, 1x+1=−x3+x2−x+11−x4\dfrac{1}{x+1}=\dfrac{-x^3+x^2-x+1}{1-x^4}, 1x2+1=1−x21−x4\dfrac{1}{x^2+1}=\dfrac{1-x^2}{1-x^4}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.