Sách bài tập Toán 8 Tập một

Giải Bài 3.19 trang 37 SBT Toán 8

Bài 11. Hình thang cân

Đề bài

Cho tam giác ABCABC không vuông tại AA. Dựng bên ngoài tam giác đó hai tam giác ABDABD, ACEACE vuông cân tại đỉnh AA rồi dựng hình bình hành AEIDAEID.

a) Chứng minh hai tam giác ABCABC và DAIDAI bằng nhau.

b) Chứng minh đường thẳng AIAI vuông góc với BCBC.

c) Chứng minh đường thẳng BEBE vuông góc với đường thẳng CDCD.

d) Gọi KK là trung điểm của BDBD, chứng minh KC=KIKC = KI và KCKC vuông góc với KIKI.
(Gợi ý: Chứng minh hai tam giác AKIAKI và BKCBKC bằng nhau).

Lời giải

Nhận xét ban đầu (dùng cho cả bài)

- Tam giác ABDABD vuông cân tại AA nên AD=ABAD=AB, ∠DAB=90∘\angle DAB=90^\circ, ∠ABD=∠ADB=45∘\angle ABD=\angle ADB=45^\circ.
- Tam giác ACEACE vuông cân tại AA nên AE=ACAE=AC, ∠CAE=90∘\angle CAE=90^\circ.
- AEIDAEID là hình bình hành nên DI=AEDI=AE, DI∥AEDI\parallel AE và EI=ADEI=AD, EI∥ADEI\parallel AD.

Đặt ∠BAC=α\angle BAC=\alpha, ∠ABC=β\angle ABC=\beta.

a) Chứng minh △ABC=△DAI\triangle ABC=\triangle DAI

Ta có AB=ADAB=AD (cmt) và DI=AE=ACDI=AE=AC.

Xét các góc quanh điểm AA:
∠DAB+∠BAC+∠CAE+∠EAD=360∘.\angle DAB+\angle BAC+\angle CAE+\angle EAD=360^\circ.
Vì ∠DAB=∠CAE=90∘\angle DAB=\angle CAE=90^\circ nên
∠EAD=360∘−90∘−α−90∘=180∘−α.\angle EAD=360^\circ-90^\circ-\alpha-90^\circ=180^\circ-\alpha.
Trong hình bình hành AEIDAEID, hai góc kề một cạnh bù nhau:
∠ADI=180∘−∠DAE=180∘−(180∘−α)=α=∠BAC.\angle ADI=180^\circ-\angle DAE=180^\circ-(180^\circ-\alpha)=\alpha=\angle BAC.

Xét △ABC\triangle ABC và △DAI\triangle DAI:
AB=DA,∠BAC=∠ADI,AC=DI.AB=DA,\quad \angle BAC=\angle ADI,\quad AC=DI.
Do đó △ABC=△DAI\triangle ABC=\triangle DAI (c.g.c), với tương ứng A↔D,  B↔A,  C↔IA\leftrightarrow D,\;B\leftrightarrow A,\;C\leftrightarrow I.

Suy ra BC=AIBC=AI, ∠ABC=∠DAI\angle ABC=\angle DAI, ∠BCA=∠DIA\angle BCA=\angle DIA.     (đpcm)\;\;(\text{đpcm})

b) Chứng minh AI⊥BCAI\perp BC

Gọi HH là giao điểm của AIAI và BCBC.

Theo câu a) ∠DAI=∠ABC=β\angle DAI=\angle ABC=\beta. Tia ADAD nằm giữa hai tia ABAB và AIAI nên
∠IAB=∠IAD+∠DAB=β+90∘.\angle IAB=\angle IAD+\angle DAB=\beta+90^\circ.
Trên đường thẳng AIAI, hai điểm HH và II nằm khác phía đối với AA, do đó
∠HAB=180∘−∠IAB=90∘−β.\angle HAB=180^\circ-\angle IAB=90^\circ-\beta.
Trong tam giác ABHABH (có ∠HBA=∠ABC=β\angle HBA=\angle ABC=\beta):
∠AHB=180∘−∠HAB−∠HBA=180∘−(90∘−β)−β=90∘.\angle AHB=180^\circ-\angle HAB-\angle HBA=180^\circ-(90^\circ-\beta)-\beta=90^\circ.
Vậy AI⊥BCAI\perp BC.     (đpcm)\;\;(\text{đpcm})

c) Chứng minh BE⊥CDBE\perp CD

Xét △ABE\triangle ABE và △ADC\triangle ADC:
- AB=ADAB=AD, AE=ACAE=AC;
- ∠BAE=∠BAC+∠CAE=α+90∘\angle BAE=\angle BAC+\angle CAE=\alpha+90^\circ và ∠DAC=∠DAB+∠BAC=90∘+α\angle DAC=\angle DAB+\angle BAC=90^\circ+\alpha, nên ∠BAE=∠DAC\angle BAE=\angle DAC.

Do đó △ABE=△ADC\triangle ABE=\triangle ADC (c.g.c), suy ra BE=DCBE=DC và ∠AEB=∠ACD\angle AEB=\angle ACD.

Gọi P=BE∩CDP=BE\cap CD và Q=BE∩ACQ=BE\cap AC. Hai góc đối đỉnh tại QQ: ∠AQE=∠PQC\angle AQE=\angle PQC.

Trong △AQE\triangle AQE (có ∠QAE=∠CAE=90∘\angle QAE=\angle CAE=90^\circ, ∠AEQ=∠AEB\angle AEQ=\angle AEB):
∠AQE=180∘−90∘−∠AEB=90∘−∠AEB.\angle AQE=180^\circ-90^\circ-\angle AEB=90^\circ-\angle AEB.
Trong △PQC\triangle PQC (có ∠QCP=∠ACD=∠AEB\angle QCP=\angle ACD=\angle AEB):
∠QPC=180∘−∠PQC−∠QCP=180∘−(90∘−∠AEB)−∠AEB=90∘.\angle QPC=180^\circ-\angle PQC-\angle QCP=180^\circ-(90^\circ-\angle AEB)-\angle AEB=90^\circ.
∠QPC\angle QPC chính là góc giữa hai đường thẳng BEBE và CDCD, nên BE⊥CDBE\perp CD.     (đpcm)\;\;(\text{đpcm})

d) Chứng minh KC=KIKC=KI và KC⊥KIKC\perp KI

Vì △ABD\triangle ABD vuông cân tại AA và KK là trung điểm cạnh huyền BDBD nên đường trung tuyến
AK=12BD=KB=KD,∠KBA=∠KAB=45∘,∠AKB=90∘.AK=\tfrac12 BD=KB=KD,\qquad \angle KBA=\angle KAB=45^\circ,\qquad \angle AKB=90^\circ.

Xét △AKI\triangle AKI và △BKC\triangle BKC:
- AK=BKAK=BK;
- AI=BCAI=BC (câu a);
- ∠KAI=∠KBC\angle KAI=\angle KBC, vì
∠KBC=∠KBA+∠ABC=45∘+β,\angle KBC=\angle KBA+\angle ABC=45^\circ+\beta,
∠KAI=∠IAB−∠KAB=(90∘+β)−45∘=45∘+β.\angle KAI=\angle IAB-\angle KAB=(90^\circ+\beta)-45^\circ=45^\circ+\beta.

Do đó △AKI=△BKC\triangle AKI=\triangle BKC (c.g.c), suy ra KI=KCKI=KC, tức KC=KIKC=KI; và ∠AKI=∠BKC\angle AKI=\angle BKC, tức ∠IKA=∠CKB\angle IKA=\angle CKB.

Khi đó:
∠IKC=∠IKA+∠AKC=∠CKB+∠AKC=∠AKB=90∘.\angle IKC=\angle IKA+\angle AKC=\angle CKB+\angle AKC=\angle AKB=90^\circ.
Vậy KC=KIKC=KI và KC⊥KIKC\perp KI.     (đpcm)\;\;(\text{đpcm})

Đáp số

đpcmđpcmđpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.