Sách bài tập Toán 8 Tập một

Giải Bài 3.17 trang 37 SBT Toán 8

Bài 11. Hình thang cân

Đề bài

Cho hai điểm phân biệt AA, BB nằm bên trong góc xOyxOy (không bẹt). Tìm điểm DD thuộc tia OxOx, điểm EE thuộc tia OyOy sao cho ADBEADBE là một hình bình hành.

Lời giải

Phân tích (tìm hướng dựng).

Tứ giác ADBEADBE có các đỉnh theo thứ tự A,D,B,EA, D, B, E nên hai đường chéo của nó là ABAB và DEDE.

Giả sử đã tìm được D∈OxD \in Ox, E∈OyE \in Oy để ADBEADBE là hình bình hành. Khi đó hai đường chéo ABAB và DEDE cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường (tính chất hình bình hành).

Gọi II là trung điểm của ABAB. Vì AA, BB cố định nên II hoàn toàn xác định. Do đó II cũng phải là trung điểm của DEDE, tức là DD và EE đối xứng với nhau qua II.

Vậy việc tìm DD, EE quy về: tìm D∈OxD \in Ox, E∈OyE \in Oy nhận điểm cố định II làm trung điểm.

Cách dựng.

a) Dựng trung điểm II của đoạn ABAB.

b) Dựng điểm O′O' đối xứng với OO qua II (tức II là trung điểm OO′OO').

c) Qua O′O' kẻ đường thẳng dd song song với tia OyOy; đường thẳng dd cắt tia OxOx tại DD.

d) Trên tia OyOy lấy điểm EE đối xứng với DD qua II (tức II là trung điểm DEDE).

Khi đó ADBEADBE là hình bình hành cần tìm.

Chứng minh cách dựng đúng.

Xét phép đối xứng tâm II. Phép này biến O↦O′O \mapsto O', nên biến tia OyOy thành đường thẳng qua O′O' song song với OyOy, chính là đường thẳng dd. Do D∈dD \in d nên ảnh của DD qua phép đối xứng tâm II là một điểm nằm trên tia OyOy; điểm ảnh đó chính là EE. Vậy EE thật sự thuộc tia OyOy, đồng thời II là trung điểm DEDE.

Ta có:
- II là trung điểm ABAB (theo cách dựng II),
- II là trung điểm DEDE (theo cách dựng EE).

Tứ giác ADBEADBE có hai đường chéo ABAB và DEDE cắt nhau tại trung điểm II của mỗi đường, nên ADBEADBE là hình bình hành (dấu hiệu nhận biết). Lại có D∈OxD \in Ox, E∈OyE \in Oy đúng yêu cầu đề bài.

Biện luận (số nghiệm).

Vì AA, BB nằm trong góc xOyxOy nên II nằm trong góc đó; đường thẳng dd qua O′O' song song OyOy luôn cắt tia OxOx tại đúng một điểm DD, từ đó có duy nhất EE. Do II là trung điểm ABAB là duy nhất, bài toán có một nghiệm hình duy nhất: đó là hình bình hành ADBEADBE dựng được ở trên.

Đáp số

Dựng II là trung điểm ABAB; dựng D∈OxD \in Ox, E∈OyE \in Oy đối xứng nhau qua II (lấy O′O' đối xứng OO qua II, qua O′O' kẻ đường song song OyOy cắt OxOx tại DD, rồi lấy EE đối xứng DD qua II). Bài toán có đúng một nghiệm hình.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.