Giải Bài 3.17 trang 37 SBT Toán 8
Đề bài
Cho hai điểm phân biệt , nằm bên trong góc (không bẹt). Tìm điểm thuộc tia , điểm thuộc tia sao cho là một hình bình hành.
Lời giải
Phân tích (tìm hướng dựng).
Tứ giác có các đỉnh theo thứ tự nên hai đường chéo của nó là và .
Giả sử đã tìm được , để là hình bình hành. Khi đó hai đường chéo và cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường (tính chất hình bình hành).
Gọi là trung điểm của . Vì , cố định nên hoàn toàn xác định. Do đó cũng phải là trung điểm của , tức là và đối xứng với nhau qua .
Vậy việc tìm , quy về: tìm , nhận điểm cố định làm trung điểm.
Cách dựng.
a) Dựng trung điểm của đoạn .
b) Dựng điểm đối xứng với qua (tức là trung điểm ).
c) Qua kẻ đường thẳng song song với tia ; đường thẳng cắt tia tại .
d) Trên tia lấy điểm đối xứng với qua (tức là trung điểm ).
Khi đó là hình bình hành cần tìm.
Chứng minh cách dựng đúng.
Xét phép đối xứng tâm . Phép này biến , nên biến tia thành đường thẳng qua song song với , chính là đường thẳng . Do nên ảnh của qua phép đối xứng tâm là một điểm nằm trên tia ; điểm ảnh đó chính là . Vậy thật sự thuộc tia , đồng thời là trung điểm .
Ta có:
- là trung điểm (theo cách dựng ),
- là trung điểm (theo cách dựng ).
Tứ giác có hai đường chéo và cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường, nên là hình bình hành (dấu hiệu nhận biết). Lại có , đúng yêu cầu đề bài.
Biện luận (số nghiệm).
Vì , nằm trong góc nên nằm trong góc đó; đường thẳng qua song song luôn cắt tia tại đúng một điểm , từ đó có duy nhất . Do là trung điểm là duy nhất, bài toán có một nghiệm hình duy nhất: đó là hình bình hành dựng được ở trên.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.