Sách bài tập Toán 8 Tập một

Giải Bài 2.16 trang 26 SBT Toán 8

Bài 7. Lập phương của một tổng hay một hiệu

Đề bài

Chứng minh rằng giá trị của biểu thức sau không phụ thuộc vào giá trị của biến xx:

a) (2x+3)(4x2−6x+9)−(2x−3)(4x2+6x+9)(2x + 3)(4x^2 - 6x + 9) - (2x - 3)(4x^2 + 6x + 9);

b) (2x−1)(4x2+2x+1)−8(x+2)(x2−2x+4)(2x - 1)(4x^2 + 2x + 1) - 8(x + 2)(x^2 - 2x + 4).

Lời giải

## Nhận xét
Dùng hai hằng đẳng thức tổng và hiệu hai lập phương:

A3+B3=(A+B)(A2−AB+B2),A3−B3=(A−B)(A2+AB+B2).A^3 + B^3 = (A+B)(A^2 - AB + B^2), \qquad A^3 - B^3 = (A-B)(A^2 + AB + B^2).

### a) (2x+3)(4x2−6x+9)−(2x−3)(4x2+6x+9)(2x+3)(4x^2-6x+9) - (2x-3)(4x^2+6x+9)

Ta có 4x2−6x+9=(2x)2−(2x)⋅3+324x^2 - 6x + 9 = (2x)^2 - (2x)\cdot 3 + 3^2, nên theo hằng đẳng thức tổng hai lập phương:

(2x+3)(4x2−6x+9)=(2x)3+33=8x3+27.(2x+3)(4x^2-6x+9) = (2x)^3 + 3^3 = 8x^3 + 27.

Tương tự 4x2+6x+9=(2x)2+(2x)⋅3+324x^2 + 6x + 9 = (2x)^2 + (2x)\cdot 3 + 3^2, nên theo hiệu hai lập phương:

(2x−3)(4x2+6x+9)=(2x)3−33=8x3−27.(2x-3)(4x^2+6x+9) = (2x)^3 - 3^3 = 8x^3 - 27.

Do đó:

(2x+3)(4x2−6x+9)−(2x−3)(4x2+6x+9)=(8x3+27)−(8x3−27)=54.(2x+3)(4x^2-6x+9) - (2x-3)(4x^2+6x+9) = (8x^3 + 27) - (8x^3 - 27) = 54.

Kết quả bằng 5454 không chứa xx, nên giá trị của biểu thức không phụ thuộc vào biến xx (đpcm).

###

b) (2x−1)(4x2+2x+1)−8(x+2)(x2−2x+4)(2x-1)(4x^2+2x+1) - 8(x+2)(x^2-2x+4)

Ta có 4x2+2x+1=(2x)2+(2x)⋅1+124x^2 + 2x + 1 = (2x)^2 + (2x)\cdot 1 + 1^2, nên theo hiệu hai lập phương:

(2x−1)(4x2+2x+1)=(2x)3−13=8x3−1.(2x-1)(4x^2+2x+1) = (2x)^3 - 1^3 = 8x^3 - 1.

Với nhân tử thứ hai, x2−2x+4=x2−x⋅2+22x^2 - 2x + 4 = x^2 - x\cdot 2 + 2^2, nên theo tổng hai lập phương:

(x+2)(x2−2x+4)=x3+23=x3+8.(x+2)(x^2-2x+4) = x^3 + 2^3 = x^3 + 8.

Suy ra:

8(x+2)(x2−2x+4)=8(x3+8)=8x3+64.8(x+2)(x^2-2x+4) = 8(x^3 + 8) = 8x^3 + 64.

Do đó:

(2x−1)(4x2+2x+1)−8(x+2)(x2−2x+4)=(8x3−1)−(8x3+64)=−65.(2x-1)(4x^2+2x+1) - 8(x+2)(x^2-2x+4) = (8x^3 - 1) - (8x^3 + 64) = -65.

Kết quả bằng −65-65 không chứa xx, nên giá trị của biểu thức không phụ thuộc vào biến xx (đpcm).

Đáp số

54 (không phụ thuộc vào xx); đpcm−65-65 (không phụ thuộc vào xx); đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.