Sách bài tập Toán 8 Tập một

Giải Bài 1.23 trang 14 SBT Toán 8

Bài 4. Phép nhân đa thức

Đề bài

Rút gọn biểu thức:

a) (x−y)(y+z)(z+x)+(x+y)(y−z)(z+x)+(x+y)(y+z)(z−x)(x - y)(y + z)(z + x) + (x + y)(y - z)(z + x) + (x + y)(y + z)(z - x);

b) (2x+y)(2y+z)(2z+x)−(2x−y)(2y−z)(2z−x)(2x + y)(2y + z)(2z + x) - (2x - y)(2y - z)(2z - x).

Lời giải

## a) (x−y)(y+z)(z+x)+(x+y)(y−z)(z+x)+(x+y)(y+z)(z−x)(x - y)(y + z)(z + x) + (x + y)(y - z)(z + x) + (x + y)(y + z)(z - x)

Khai triển từng tích.

Tích thứ nhất: (x−y)(y+z)(z+x)(x-y)(y+z)(z+x)

(x−y)(y+z)=xy+xz−y2−yz(x-y)(y+z)=xy+xz-y^2-yz

(xy+xz−y2−yz)(z+x)=x2y+x2z+xz2−xy2−y2z−yz2(xy+xz-y^2-yz)(z+x)=x^2y+x^2z+xz^2-xy^2-y^2z-yz^2

(các hạng tử xyzxyz triệt tiêu nhau).

Tích thứ hai: (x+y)(y−z)(z+x)(x+y)(y-z)(z+x)

(x+y)(y−z)=xy−xz+y2−yz(x+y)(y-z)=xy-xz+y^2-yz

(xy−xz+y2−yz)(z+x)=x2y−x2z−xz2+xy2+y2z−yz2(xy-xz+y^2-yz)(z+x)=x^2y-x^2z-xz^2+xy^2+y^2z-yz^2

Tích thứ ba: (x+y)(y+z)(z−x)(x+y)(y+z)(z-x)

(x+y)(y+z)=xy+xz+y2+yz(x+y)(y+z)=xy+xz+y^2+yz

(xy+xz+y2+yz)(z−x)=−x2y−x2z+xz2−xy2+y2z+yz2(xy+xz+y^2+yz)(z-x)=-x^2y-x^2z+xz^2-xy^2+y^2z+yz^2

Cộng ba kết quả, gom hạng tử đồng dạng:

x2y: 1+1−1=1x2z: 1−1−1=−1xz2: 1−1+1=1xy2: −1+1−1=−1y2z: −1+1+1=1yz2: −1−1+1=−1\begin{aligned}&x^2y:\ 1+1-1=1\\&x^2z:\ 1-1-1=-1\\&xz^2:\ 1-1+1=1\\&xy^2:\ -1+1-1=-1\\&y^2z:\ -1+1+1=1\\&yz^2:\ -1-1+1=-1\end{aligned}

Do đó tổng bằng

x2y−x2z+xz2−xy2+y2z−yz2.x^2y-x^2z+xz^2-xy^2+y^2z-yz^2.

Phân tích thành nhân tử (nhóm theo (y−z)(y-z)):

x2(y−z)−x(y2−z2)+yz(y−z)=(y−z)[x2−x(y+z)+yz]x^2(y-z)-x(y^2-z^2)+yz(y-z)=(y-z)\big[x^2-x(y+z)+yz\big]

=(y−z)(x−y)(x−z).=(y-z)(x-y)(x-z).

Vậy biểu thức rút gọn là (x−y)(x−z)(y−z)(x-y)(x-z)(y-z).

Thử lại với x=2, y=1, z=0x=2,\ y=1,\ z=0: biểu thức gốc =1⋅1⋅2+3⋅1⋅2+3⋅1⋅(−2)=2=1\cdot1\cdot2+3\cdot1\cdot2+3\cdot1\cdot(-2)=2; còn (x−y)(x−z)(y−z)=1⋅2⋅1=2(x-y)(x-z)(y-z)=1\cdot2\cdot1=2. Khớp.

##

b) (2x+y)(2y+z)(2z+x)−(2x−y)(2y−z)(2z−x)(2x + y)(2y + z)(2z + x) - (2x - y)(2y - z)(2z - x)

Khai triển A=(2x+y)(2y+z)(2z+x)A=(2x+y)(2y+z)(2z+x):

(2x+y)(2y+z)=4xy+2xz+2y2+yz(2x+y)(2y+z)=4xy+2xz+2y^2+yz

(4xy+2xz+2y2+yz)(2z+x)=4x2y+2x2z+2xy2+4xz2+4y2z+2yz2+9xyz(4xy+2xz+2y^2+yz)(2z+x)=4x^2y+2x^2z+2xy^2+4xz^2+4y^2z+2yz^2+9xyz

Khai triển B=(2x−y)(2y−z)(2z−x)B=(2x-y)(2y-z)(2z-x):

(2x−y)(2y−z)=4xy−2xz−2y2+yz(2x-y)(2y-z)=4xy-2xz-2y^2+yz

(4xy−2xz−2y2+yz)(2z−x)=−4x2y+2x2z+2xy2−4xz2−4y2z+2yz2+7xyz(4xy-2xz-2y^2+yz)(2z-x)=-4x^2y+2x^2z+2xy^2-4xz^2-4y^2z+2yz^2+7xyz

Lấy A−BA-B, gom hạng tử đồng dạng:

x2y: 4−(−4)=8x2z: 2−2=0xy2: 2−2=0xz2: 4−(−4)=8y2z: 4−(−4)=8yz2: 2−2=0xyz: 9−7=2\begin{aligned}&x^2y:\ 4-(-4)=8\\&x^2z:\ 2-2=0\\&xy^2:\ 2-2=0\\&xz^2:\ 4-(-4)=8\\&y^2z:\ 4-(-4)=8\\&yz^2:\ 2-2=0\\&xyz:\ 9-7=2\end{aligned}

Do đó

A−B=8x2y+8y2z+8z2x+2xyz=2(4x2y+4y2z+4z2x+xyz).A-B=8x^2y+8y^2z+8z^2x+2xyz=2\big(4x^2y+4y^2z+4z^2x+xyz\big).

Thử lại với x=y=z=1x=y=z=1: A=27, B=1A=27,\ B=1, nên A−B=26A-B=26; còn 8+8+8+2=268+8+8+2=26. Khớp.

Vậy biểu thức rút gọn là 2(4x2y+4y2z+4z2x+xyz)2\big(4x^2y+4y^2z+4z^2x+xyz\big).

Đáp số

(x−y)(x−z)(y−z)(x-y)(x-z)(y-z)2(4x2y+4y2z+4z2x+xyz)2(4x^2y+4y^2z+4z^2x+xyz)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.