Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 36 trang 71 SBT Toán 11

Bài tập ôn tập   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho phương trình dao động x(t)=10cos⁡(2π5t+π3)x(t) = 10\cos\left(\dfrac{2\pi}{5}t + \dfrac{\pi}{3}\right), ở đây li độ xx tính bằng centimét và thời gian tt tính bằng giây.

a) Tìm thời điểm đầu tiên để vật có li độ lớn nhất.

b) Tìm thời điểm đầu tiên để vật có vận tốc bằng 0.

c) Tìm thời điểm đầu tiên để vật có gia tốc bằng 0.

Lời giải

Phương trình dao động: x(t)=10cos⁡(2π5t+π3)x(t) = 10\cos\left(\dfrac{2\pi}{5}t + \dfrac{\pi}{3}\right) (cm).

Vận tốc là đạo hàm của li độ, gia tốc là đạo hàm của vận tốc:

v(t)=x′(t)=−10⋅2π5sin⁡(2π5t+π3)=−4πsin⁡(2π5t+π3) (cm/s),v(t) = x'(t) = -10\cdot\dfrac{2\pi}{5}\sin\left(\dfrac{2\pi}{5}t + \dfrac{\pi}{3}\right) = -4\pi\sin\left(\dfrac{2\pi}{5}t + \dfrac{\pi}{3}\right)\ (\text{cm/s}),

a(t)=v′(t)=−4π⋅2π5cos⁡(2π5t+π3)=−8π25cos⁡(2π5t+π3) (cm/s2).a(t) = v'(t) = -4\pi\cdot\dfrac{2\pi}{5}\cos\left(\dfrac{2\pi}{5}t + \dfrac{\pi}{3}\right) = -\dfrac{8\pi^2}{5}\cos\left(\dfrac{2\pi}{5}t + \dfrac{\pi}{3}\right)\ (\text{cm/s}^2).

a) Thời điểm đầu tiên vật có li độ lớn nhất

Vì −1≤cos⁡(2π5t+π3)≤1-1 \le \cos\left(\dfrac{2\pi}{5}t + \dfrac{\pi}{3}\right) \le 1 nên xx lớn nhất bằng 1010 cm khi

cos⁡(2π5t+π3)=1⇔2π5t+π3=k2π (k∈Z).\cos\left(\dfrac{2\pi}{5}t + \dfrac{\pi}{3}\right) = 1 \Leftrightarrow \dfrac{2\pi}{5}t + \dfrac{\pi}{3} = k2\pi\ (k\in\mathbb{Z}).

Suy ra

2π5t=−π3+k2π⇔t=−56+5k.\dfrac{2\pi}{5}t = -\dfrac{\pi}{3} + k2\pi \Leftrightarrow t = -\dfrac{5}{6} + 5k.

Với t≥0t \ge 0: cần −56+5k≥0⇔k≥16-\dfrac{5}{6} + 5k \ge 0 \Leftrightarrow k \ge \dfrac{1}{6}, nên kk nhỏ nhất là k=1k = 1, cho t=256t = \dfrac{25}{6} s.

Vậy thời điểm đầu tiên vật có li độ lớn nhất là t=256≈4,17t = \dfrac{25}{6} \approx 4{,}17 s.

b) Thời điểm đầu tiên vật có vận tốc bằng 0

v(t)=0⇔−4πsin⁡(2π5t+π3)=0⇔sin⁡(2π5t+π3)=0.v(t) = 0 \Leftrightarrow -4\pi\sin\left(\dfrac{2\pi}{5}t + \dfrac{\pi}{3}\right) = 0 \Leftrightarrow \sin\left(\dfrac{2\pi}{5}t + \dfrac{\pi}{3}\right) = 0.

⇔2π5t+π3=kπ⇔2π5t=−π3+kπ⇔t=−56+5k2 (k∈Z).\Leftrightarrow \dfrac{2\pi}{5}t + \dfrac{\pi}{3} = k\pi \Leftrightarrow \dfrac{2\pi}{5}t = -\dfrac{\pi}{3} + k\pi \Leftrightarrow t = -\dfrac{5}{6} + \dfrac{5k}{2}\ (k\in\mathbb{Z}).

Với t≥0t \ge 0: −56+5k2≥0⇔k≥13-\dfrac{5}{6} + \dfrac{5k}{2} \ge 0 \Leftrightarrow k \ge \dfrac{1}{3}, nên kk nhỏ nhất là k=1k = 1, cho t=−56+52=53t = -\dfrac{5}{6} + \dfrac{5}{2} = \dfrac{5}{3} s.

Vậy thời điểm đầu tiên vật có vận tốc bằng 00 là t=53≈1,67t = \dfrac{5}{3} \approx 1{,}67 s.

c) Thời điểm đầu tiên vật có gia tốc bằng 0

a(t)=0⇔−8π25cos⁡(2π5t+π3)=0⇔cos⁡(2π5t+π3)=0.a(t) = 0 \Leftrightarrow -\dfrac{8\pi^2}{5}\cos\left(\dfrac{2\pi}{5}t + \dfrac{\pi}{3}\right) = 0 \Leftrightarrow \cos\left(\dfrac{2\pi}{5}t + \dfrac{\pi}{3}\right) = 0.

⇔2π5t+π3=π2+kπ⇔2π5t=π6+kπ⇔t=512+5k2 (k∈Z).\Leftrightarrow \dfrac{2\pi}{5}t + \dfrac{\pi}{3} = \dfrac{\pi}{2} + k\pi \Leftrightarrow \dfrac{2\pi}{5}t = \dfrac{\pi}{6} + k\pi \Leftrightarrow t = \dfrac{5}{12} + \dfrac{5k}{2}\ (k\in\mathbb{Z}).

Với t≥0t \ge 0: kk nhỏ nhất là k=0k = 0, cho t=512t = \dfrac{5}{12} s.

Vậy thời điểm đầu tiên vật có gia tốc bằng 00 là t=512≈0,42t = \dfrac{5}{12} \approx 0{,}42 s.

Đáp số

t=256≈4,17t = \dfrac{25}{6} \approx 4{,}17 st=53≈1,67t = \dfrac{5}{3} \approx 1{,}67 st=512≈0,42t = \dfrac{5}{12} \approx 0{,}42 s

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.