Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 3 trang 67 SBT Toán 11

Bài tập ôn tập (trắc nghiệm)   Đã kiểm chéo

Đề bài

Nghiệm lớn nhất của phương trình lượng giác cos⁡(2x−π3)=sin⁡x\cos\left(2x - \dfrac{\pi}{3}\right) = \sin x trong đoạn [−π2;5π4]\left[-\dfrac{\pi}{2}; \dfrac{5\pi}{4}\right] là
A. −π6-\dfrac{\pi}{6}.
B. 5π6\dfrac{5\pi}{6}.
C. 5π18\dfrac{5\pi}{18}.
D. 17π18\dfrac{17\pi}{18}.

Lời giải

Biến đổi về cùng một hàm. Ta có sin⁡x=cos⁡(π2−x)\sin x = \cos\left(\dfrac{\pi}{2}-x\right), nên phương trình trở thành
cos⁡(2x−π3)=cos⁡(π2−x).\cos\left(2x-\dfrac{\pi}{3}\right)=\cos\left(\dfrac{\pi}{2}-x\right).

Giải phương trình cos⁡A=cos⁡B\cos A=\cos B. Suy ra 2x−π3=±(π2−x)+k2π (k∈Z)2x-\dfrac{\pi}{3}=\pm\left(\dfrac{\pi}{2}-x\right)+k2\pi\ (k\in\mathbb{Z}).

*Trường hợp 1:* 2x−π3=π2−x+k2π⇒3x=5π6+k2π⇒x=5π18+k2π3.2x-\dfrac{\pi}{3}=\dfrac{\pi}{2}-x+k2\pi \Rightarrow 3x=\dfrac{5\pi}{6}+k2\pi \Rightarrow x=\dfrac{5\pi}{18}+k\dfrac{2\pi}{3}.

*Trường hợp 2:* 2x−π3=−π2+x+k2π⇒x=−π6+k2π.2x-\dfrac{\pi}{3}=-\dfrac{\pi}{2}+x+k2\pi \Rightarrow x=-\dfrac{\pi}{6}+k2\pi.

Chọn nghiệm thuộc [−π2;5π4]\left[-\dfrac{\pi}{2};\dfrac{5\pi}{4}\right] (tức x∈[−1,57; 3,93]x\in[-1{,}57;\,3{,}93]).

- Họ 1 (x=5π18+k2π3x=\dfrac{5\pi}{18}+k\dfrac{2\pi}{3}): với k=−1k=-1 được −7π18≈−1,22-\dfrac{7\pi}{18}\approx-1{,}22; với k=0k=0 được 5π18≈0,87\dfrac{5\pi}{18}\approx0{,}87; với k=1k=1 được 17π18≈2,97\dfrac{17\pi}{18}\approx2{,}97. (Với k=2k=2 thì 29π18≈5,06\dfrac{29\pi}{18}\approx5{,}06 — loại.)
- Họ 2 (x=−π6+k2πx=-\dfrac{\pi}{6}+k2\pi): với k=0k=0 được −π6≈−0,52-\dfrac{\pi}{6}\approx-0{,}52. Các giá trị khác đều ra ngoài đoạn.

Vậy các nghiệm trong đoạn là −7π18; −π6; 5π18; 17π18-\dfrac{7\pi}{18};\ -\dfrac{\pi}{6};\ \dfrac{5\pi}{18};\ \dfrac{17\pi}{18}.

Nghiệm lớn nhất là 17π18\dfrac{17\pi}{18}.

Kiểm tra lại: với x=17π18x=\dfrac{17\pi}{18} thì 2x−π3=14π92x-\dfrac{\pi}{3}=\dfrac{14\pi}{9}, cos⁡14π9=cos⁡280∘≈0,174\cos\dfrac{14\pi}{9}=\cos 280^\circ\approx0{,}174; còn sin⁡17π18=sin⁡170∘≈0,174\sin\dfrac{17\pi}{18}=\sin170^\circ\approx0{,}174. Hai vế bằng nhau, thỏa mãn.

Chọn đáp án D.

Đáp số

D. 17π18\dfrac{17\pi}{18}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.