Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 9.44 trang 66 SBT Toán 11

Bài tập cuối chương IX

Đề bài

Cho hàm số f(x)={x2−xnếu x≤0−x3+mxnếu x>0f(x) = \begin{cases} x^2 - x & \text{nếu } x \le 0 \\ -x^3 + mx & \text{nếu } x > 0 \end{cases}, với mm là tham số. Tìm mm để hàm số có đạo hàm tại mọi x∈Rx \in \mathbb{R}.

Lời giải

Phân tích. Với x<0x<0 và x>0x>0, hàm số ff là hàm đa thức nên có đạo hàm tại mọi điểm. Do đó ta chỉ cần tìm mm để ff có đạo hàm tại x=0x=0.

Bước 1. Điều kiện liên tục tại x=0x=0.

Hàm số có đạo hàm tại x=0x=0 thì trước hết phải liên tục tại x=0x=0.

- Giá trị: f(0)=02−0=0f(0)=0^2-0=0.
- Giới hạn trái: lim⁡x→0−(x2−x)=0\displaystyle\lim_{x\to 0^-}(x^2-x)=0.
- Giới hạn phải: lim⁡x→0+(−x3+mx)=0\displaystyle\lim_{x\to 0^+}(-x^3+mx)=0.

Vậy lim⁡x→0−f(x)=lim⁡x→0+f(x)=f(0)=0\displaystyle\lim_{x\to 0^-}f(x)=\lim_{x\to 0^+}f(x)=f(0)=0, nên ff liên tục tại x=0x=0 với mọi giá trị của mm.

Bước 2. Điều kiện có đạo hàm tại x=0x=0.

Xét đạo hàm bên trái và bên phải tại x=0x=0 theo định nghĩa.

- Đạo hàm bên trái:
f′(0−)=lim⁡x→0−f(x)−f(0)x−0=lim⁡x→0−x2−xx=lim⁡x→0−(x−1)=−1.f'(0^-)=\lim_{x\to 0^-}\frac{f(x)-f(0)}{x-0}=\lim_{x\to 0^-}\frac{x^2-x}{x}=\lim_{x\to 0^-}(x-1)=-1.
- Đạo hàm bên phải:
f′(0+)=lim⁡x→0+f(x)−f(0)x−0=lim⁡x→0+−x3+mxx=lim⁡x→0+(−x2+m)=m.f'(0^+)=\lim_{x\to 0^+}\frac{f(x)-f(0)}{x-0}=\lim_{x\to 0^+}\frac{-x^3+mx}{x}=\lim_{x\to 0^+}(-x^2+m)=m.

Hàm số có đạo hàm tại x=0x=0 khi và chỉ khi f′(0−)=f′(0+)f'(0^-)=f'(0^+), tức là
−1=m ⇔ m=−1.-1=m\ \Leftrightarrow\ m=-1.

Bước 3. Kết luận và kiểm tra.

Với m=−1m=-1: khi đó f′(0−)=f′(0+)=−1f'(0^-)=f'(0^+)=-1, nên ff có đạo hàm tại x=0x=0 và f′(0)=−1f'(0)=-1. Kết hợp với việc ff đã có đạo hàm tại mọi x≠0x\ne 0, suy ra ff có đạo hàm tại mọi x∈Rx\in\mathbb{R}.

Vậy giá trị cần tìm là m=−1m=-1.

Đáp số

m = -1

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.