Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.56 trang 43 SBT Toán 11

Bài tập cuối chương VII   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một bể chứa nước hình hộp chữ nhật ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D' được đặt trên một mái nhà nghiêng so với mặt đất nằm ngang góc 10∘10^\circ, AB=1AB = 1 m, AD=1,5AD = 1,5 m, AA′=1AA' = 1 m. Đáy bể là hình chữ nhật ABCDABCD. Các điểm AA, BB cùng ở độ cao 5 m (so với mặt đất), các điểm CC, DD ở độ cao lớn hơn so với độ cao của các điểm AA, BB. Khi nước trong bể phẳng lặng người ta đo được khoảng cách giữa đường mép nước ở mặt phẳng (ABB′A′)(ABB'A') và mặt đáy của bể là 80 cm. Tính thể tích của phần nước trong bể.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 43 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình hộp chữ nhật ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D' (bể nước) đặt nghiêng trên một mặt phẳng dốc (mái nhà). Đáy ABCDABCD nằm trên mặt nghiêng, với cạnh ABAB ở phía thấp, cạnh CDCD ở phía cao hơn. Các đỉnh trên là A′,B′,C′,D′A', B', C', D'. AB=1AB = 1 m, AD=1,5AD = 1,5 m, AA′=1AA' = 1 m; mặt nghiêng tạo góc 10∘10^\circ với phương ngang.

Lời giải

Vì nước trong bể phẳng lặng nên mặt thoáng của nước là mặt phẳng nằm ngang. Đáy bể (ABCD)(ABCD) nghiêng góc 10∘10^\circ so với phương ngang nên mặt thoáng của nước tạo với mặt đáy bể góc 10∘10^\circ.

Vì AA, BB cùng ở độ cao 55 m nên ABAB nằm ngang, còn ADAD hướng lên dốc và tạo với phương ngang góc 10∘10^\circ. Mép nước trên mặt (ABB′A′)(ABB'A') là đường thẳng song song với ABAB, cách mặt đáy 8080 cm =0,8= 0{,}8 m (đo theo phương AA′AA' vuông góc với đáy).

Xét mặt cắt của khối nước bởi mặt phẳng (ADD′A′)(ADD'A') (vuông góc với ABAB). Gọi MM là điểm trên cạnh AA′AA' với AM=0,8AM = 0{,}8 m (mép nước phía thấp) và NN là mép nước trên cạnh DD′DD' (phía cao). Khi đó MNMN nằm trong mặt thoáng nên MNMN nằm ngang, do đó MNMN tạo với ADAD góc 10∘10^\circ.

Qua NN kẻ NK∥DANK \parallel DA (K∈AA′K \in AA'). Trong tam giác vuông MKNMKN có MNK^=10∘\widehat{MNK} = 10^\circ, NK=AD=1,5NK = AD = 1{,}5 m nên

MK=NKtan⁡10∘=1,5tan⁡10∘ (m).MK = NK\tan 10^\circ = 1{,}5\tan 10^\circ \text{ (m)}.

Suy ra

DN=AK=AM−MK=0,8−1,5tan⁡10∘≈0,536 (m).DN = AK = AM - MK = 0{,}8 - 1{,}5\tan 10^\circ \approx 0{,}536 \text{ (m)}.

Vì 0<0,8−1,5tan⁡10∘<10 < 0{,}8 - 1{,}5\tan 10^\circ < 1 và AM=0,8<1AM = 0{,}8 < 1 nên nước phủ kín toàn bộ đáy bể và không tràn qua mặt trên của bể.

Vậy khối nước là hình lăng trụ đứng có đáy là hình thang vuông AMNDAMND (hai đáy AMAM, DNDN, đường cao ADAD) và chiều cao lăng trụ bằng AB=1AB = 1 m.

Diện tích hình thang AMNDAMND là

S=12(AM+DN)⋅AD=12(0,8+0,8−1,5tan⁡10∘)⋅1,5=1,2−1,125tan⁡10∘ (m2).S = \frac{1}{2}(AM + DN)\cdot AD = \frac{1}{2}\bigl(0{,}8 + 0{,}8 - 1{,}5\tan 10^\circ\bigr)\cdot 1{,}5 = 1{,}2 - 1{,}125\tan 10^\circ \text{ (m}^2\text{)}.

Thể tích phần nước trong bể là

V=S⋅AB=1,2−1,125tan⁡10∘≈1,002 (m3).V = S\cdot AB = 1{,}2 - 1{,}125\tan 10^\circ \approx 1{,}002 \text{ (m}^3\text{)}.

Đáp số

V=1,2−1,125tan⁡10°≈1,002V = 1{,}2 - 1{,}125\tan 10° \approx 1{,}002 m³

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.