Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.17 trang 31 SBT Toán 11

Bài 23. Đường thẳng vuông góc với mặt phẳng

Đề bài

Cho hình chóp S.ABCDS.ABCD có đáy ABCDABCD là hình vuông tâm OO và các cạnh đều bằng aa.

a) Chứng minh rằng SO⊥(ABCD)SO \perp (ABCD).

b) Tính góc giữa đường thẳng SASA và mặt phẳng (SBD)(SBD).

c) Gọi MM là trung điểm của cạnh SCSC và α\alpha là góc giữa đường thẳng OMOM và mặt phẳng (SBC)(SBC). Tính sin⁡α\sin\alpha.

Lời giải

Thiết lập chung. Hình vuông ABCDABCD cạnh aa nên đường chéo AC=BD=a2AC=BD=a\sqrt2, do đó OA=OB=OC=OD=a22OA=OB=OC=OD=\dfrac{a\sqrt2}{2}. Theo giả thiết các cạnh bên SA=SB=SC=SD=aSA=SB=SC=SD=a.

a) Chứng minh SO⊥(ABCD)SO\perp(ABCD).

Xét tam giác cân SACSAC có SA=SC=aSA=SC=a và OO là trung điểm của ACAC nên SO⊥ACSO\perp AC.

Xét tam giác cân SBDSBD có SB=SD=aSB=SD=a và OO là trung điểm của BDBD nên SO⊥BDSO\perp BD.

Hai đường thẳng AC, BDAC,\,BD cắt nhau tại OO và cùng nằm trong (ABCD)(ABCD). Vậy SO⊥(ABCD)SO\perp(ABCD) (đpcm).

Khi đó, trong tam giác SOASOA vuông tại OO:
SO=SA2−OA2=a2−a22=a22.SO=\sqrt{SA^2-OA^2}=\sqrt{a^2-\frac{a^2}{2}}=\frac{a\sqrt2}{2}.

b) Góc giữa SASA và mặt phẳng (SBD)(SBD).

Vì ABCDABCD là hình vuông nên AC⊥BDAC\perp BD. Mặt khác SO⊥(ABCD)SO\perp(ABCD) nên SO⊥ACSO\perp AC.

Ta có AC⊥BDAC\perp BD và AC⊥SOAC\perp SO, mà BD, SOBD,\,SO cắt nhau tại OO trong (SBD)(SBD), suy ra AC⊥(SBD)AC\perp(SBD).

Do đó OO là hình chiếu vuông góc của AA lên (SBD)(SBD), nên hình chiếu của SASA lên (SBD)(SBD) là SOSO. Vậy góc giữa SASA và (SBD)(SBD) là ASO^\widehat{ASO}.

Trong tam giác SOASOA vuông tại OO:
sin⁡ASO^=OASA=a22a=22 ⇒ ASO^=45∘.\sin\widehat{ASO}=\frac{OA}{SA}=\frac{\frac{a\sqrt2}{2}}{a}=\frac{\sqrt2}{2}\ \Rightarrow\ \widehat{ASO}=45^\circ.

Vậy góc giữa SASA và (SBD)(SBD) bằng 45∘45^\circ.

c) Tính sin⁡α\sin\alpha với α\alpha là góc giữa OMOM và (SBC)(SBC).

Vì MM là trung điểm SCSC nên MM nằm trên SC⊂(SBC)SC\subset(SBC), tức M∈(SBC)M\in(SBC). Do đó MM chính là giao điểm của đường thẳng OMOM với mặt phẳng (SBC)(SBC), và
sin⁡α=d(O,(SBC))OM.\sin\alpha=\frac{d\big(O,(SBC)\big)}{OM}.

*Tính OMOM.* Trong tam giác SACSAC, OO là trung điểm ACAC, MM là trung điểm SCSC nên OMOM là đường trung bình:
OM=12SA=a2.OM=\frac12 SA=\frac{a}{2}.

*Tính d(O,(SBC))d(O,(SBC)).* Gọi NN là trung điểm BCBC. Vì OO là tâm hình vuông nên ON⊥BCON\perp BC và ON=a2ON=\dfrac{a}{2}; vì SB=SCSB=SC nên SN⊥BCSN\perp BC. Suy ra BC⊥(SON)BC\perp(SON), kéo theo (SBC)⊥(SON)(SBC)\perp(SON) theo giao tuyến SNSN.

Kẻ OH⊥SNOH\perp SN tại HH (trong mặt phẳng (SON)(SON)) thì OH⊥(SBC)OH\perp(SBC), nên d(O,(SBC))=OHd(O,(SBC))=OH.

Tam giác SONSON vuông tại OO (do SO⊥(ABCD)SO\perp(ABCD)) có SO=a22SO=\dfrac{a\sqrt2}{2}, ON=a2ON=\dfrac{a}{2} nên
SN=SO2+ON2=a22+a24=a32,SN=\sqrt{SO^2+ON^2}=\sqrt{\frac{a^2}{2}+\frac{a^2}{4}}=\frac{a\sqrt3}{2},
OH=SO⋅ONSN=a22⋅a2a32=a66.OH=\frac{SO\cdot ON}{SN}=\frac{\frac{a\sqrt2}{2}\cdot\frac{a}{2}}{\frac{a\sqrt3}{2}}=\frac{a\sqrt6}{6}.

Vậy
sin⁡α=OHOM=a66a2=63≈0,82.\sin\alpha=\frac{OH}{OM}=\frac{\frac{a\sqrt6}{6}}{\frac{a}{2}}=\frac{\sqrt6}{3}\approx0{,}82.

Đáp số

đpcm45°sin⁡α=63≈0,82\sin\alpha=\dfrac{\sqrt6}{3}\approx 0,82

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.