Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.2 trang 26 SBT Toán 11

Bài 20. Hàm số mũ và hàm số lôgarit

Đề bài

Cho hình hộp ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D' có tất cả các cạnh bằng nhau và góc A′ADA'AD bằng 120°120°. Tính góc giữa các cặp đường thẳng sau: A′C′A'C' và BDBD; ADAD và BB′BB'; A′DA'D và BB′BB'.

Lời giải

Phân tích chung. Đặt aa là độ dài chung của các cạnh và chọn ba vectơ cạnh cùng xuất phát từ AA:
u⃗=AB⃗,v⃗=AD⃗,w⃗=AA′⃗,∣u⃗∣=∣v⃗∣=∣w⃗∣=a.\vec{u}=\vec{AB},\quad \vec{v}=\vec{AD},\quad \vec{w}=\vec{AA'},\qquad |\vec{u}|=|\vec{v}|=|\vec{w}|=a.
Vì A′AD^\widehat{A'AD} là góc giữa AA′⃗\vec{AA'} và AD⃗\vec{AD} nên
v⃗⋅w⃗=a2cos⁡120∘=−a22.\vec{v}\cdot\vec{w}=a^2\cos 120^\circ=-\frac{a^2}{2}.

a) Góc giữa A′C′A'C' và BDBD.

Vì A′C′∥ACA'C'\parallel AC nên A′C′⃗=AC⃗=u⃗+v⃗\vec{A'C'}=\vec{AC}=\vec{u}+\vec{v}, còn BD⃗=AD⃗−AB⃗=v⃗−u⃗\vec{BD}=\vec{AD}-\vec{AB}=\vec{v}-\vec{u}. Do đó
A′C′⃗⋅BD⃗=(u⃗+v⃗)⋅(v⃗−u⃗)=∣v⃗∣2−∣u⃗∣2=a2−a2=0.\vec{A'C'}\cdot\vec{BD}=(\vec{u}+\vec{v})\cdot(\vec{v}-\vec{u})=|\vec{v}|^2-|\vec{u}|^2=a^2-a^2=0.
Vậy A′C′⊥BDA'C'\perp BD, góc giữa hai đường thẳng bằng 90∘90^\circ.

*(Thực chất ACC′A′ACC'A' là hình bình hành nên A′C′∥ACA'C'\parallel AC; mặt ABCDABCD có bốn cạnh bằng nhau nên là hình thoi, suy ra AC⊥BDAC\perp BD.)*

b) Góc giữa ADAD và BB′BB'.

Vì BB′∥AA′BB'\parallel AA' nên góc giữa ADAD và BB′BB' bằng góc giữa hai đường thẳng ADAD và AA′AA'. Góc A′AD^=120∘>90∘\widehat{A'AD}=120^\circ>90^\circ, nên góc giữa hai đường thẳng là
180∘−120∘=60∘.180^\circ-120^\circ=60^\circ.

c) Góc giữa A′DA'D và BB′BB'.

Vì BB′∥AA′BB'\parallel AA' nên góc giữa A′DA'D và BB′BB' bằng góc giữa A′DA'D và AA′AA', tức là xét trong tam giác AA′DAA'D.

Tam giác AA′DAA'D có AA′=AD=aAA'=AD=a và A′AD^=120∘\widehat{A'AD}=120^\circ. Theo định lí côsin:
A′D2=AA′2+AD2−2 AA′⋅ADcos⁡120∘=a2+a2−2a2 ⁣(−12)=3a2 ⇒ A′D=a3.A'D^2=AA'^2+AD^2-2\,AA'\cdot AD\cos 120^\circ=a^2+a^2-2a^2\!\left(-\tfrac12\right)=3a^2\ \Rightarrow\ A'D=a\sqrt3.
Tam giác cân tại AA nên hai góc ở đáy bằng nhau:
AA′D^=ADA′^=180∘−120∘2=30∘.\widehat{AA'D}=\widehat{ADA'}=\frac{180^\circ-120^\circ}{2}=30^\circ.
Góc giữa đường thẳng A′DA'D và A′AA'A (tức BB′BB') chính là AA′D^=30∘ (≤90∘)\widehat{AA'D}=30^\circ\ (\le 90^\circ).

*(Kiểm tra bằng vectơ: A′D⃗=v⃗−w⃗\vec{A'D}=\vec{v}-\vec{w}, BB′⃗=w⃗\vec{BB'}=\vec{w}; A′D⃗⋅w⃗=v⃗⋅w⃗−∣w⃗∣2=−a22−a2=−3a22\vec{A'D}\cdot\vec{w}=\vec{v}\cdot\vec{w}-|\vec{w}|^2=-\tfrac{a^2}{2}-a^2=-\tfrac{3a^2}{2}, ∣A′D⃗∣=a3|\vec{A'D}|=a\sqrt3, nên cos⁡(A′D⃗,w⃗)=−3a22a3⋅a=−32\cos\big(\vec{A'D},\vec{w}\big)=\dfrac{-\tfrac{3a^2}{2}}{a\sqrt3\cdot a}=-\dfrac{\sqrt3}{2}, tức góc giữa hai vectơ là 150∘150^\circ và góc giữa hai đường thẳng là 30∘30^\circ.)*

Vậy các góc cần tìm là 90∘, 60∘, 30∘90^\circ,\ 60^\circ,\ 30^\circ.

Đáp số

A′C′A'C' và BDBD: 90∘90^\circADAD và BB′BB': 60∘60^\circA′DA'D và BB′BB': 30∘30^\circ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.