Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.70 trang 71 SBT Toán 10

Bài tập cuối chương IV

Đề bài

Một ô tô có khối lượng 2,5 tấn chạy từ chân lên đỉnh một con dốc thẳng. Tính công của trọng lực tác động lên xe, biết dốc dài 50 m và nghiêng 15∘15^\circ so với phương nằm ngang (trong tính toán, lấy gia tốc trọng trường bằng 10 m/s210 \text{ m/s}^2).

Lời giải

Phân tích. Công của một lực F⃗\vec{F} khi vật dịch chuyển theo vectơ độ dời d⃗\vec{d} được tính bằng tích vô hướng:
A=F⃗⋅d⃗=∣F⃗∣ ∣d⃗∣cos⁡φ,A = \vec{F} \cdot \vec{d} = |\vec{F}|\,|\vec{d}|\cos\varphi,
trong đó φ\varphi là góc giữa F⃗\vec{F} và d⃗\vec{d}.

Bước 1. Trọng lực tác dụng lên xe.
Khối lượng xe m=2,5m = 2{,}5 tấn =2500= 2500 kg, nên độ lớn trọng lực:
∣P⃗∣=mg=2500⋅10=25 000 (N).|\vec{P}| = mg = 2500 \cdot 10 = 25\,000\ (\text{N}).
Trọng lực P⃗\vec{P} có phương thẳng đứng, chiều hướng xuống.

Bước 2. Vectơ độ dời.
Xe đi từ chân lên đỉnh dốc nên ∣d⃗∣=50|\vec{d}| = 50 m, phương của d⃗\vec{d} nghiêng 15∘15^\circ so với phương nằm ngang và hướng lên dốc.

Bước 3. Góc giữa P⃗\vec{P} và d⃗\vec{d}.
Vì P⃗\vec{P} hướng thẳng đứng xuống còn d⃗\vec{d} hướng chếch lên trên (tạo với phương ngang góc 15∘15^\circ), nên góc giữa chúng là:
φ=90∘+15∘=105∘.\varphi = 90^\circ + 15^\circ = 105^\circ.

Bước 4. Tính công.
A=∣P⃗∣ ∣d⃗∣cos⁡φ=25 000⋅50⋅cos⁡105∘.A = |\vec{P}|\,|\vec{d}|\cos\varphi = 25\,000 \cdot 50 \cdot \cos 105^\circ.
Do cos⁡105∘=−sin⁡15∘≈−0,2588\cos 105^\circ = -\sin 15^\circ \approx -0{,}2588 nên:
A≈1 250 000⋅(−0,2588)≈−323 500 (J).A \approx 1\,250\,000 \cdot (-0{,}2588) \approx -323\,500\ (\text{J}).

Kiểm tra. Có thể viết gọn A=−mg⋅(dsin⁡15∘)A = -mg\cdot(d\sin 15^\circ), trong đó dsin⁡15∘=50sin⁡15∘≈12,94d\sin 15^\circ = 50\sin15^\circ \approx 12{,}94 m chính là độ cao xe lên được. Khi đó A≈−25 000⋅12,94≈−323 500A \approx -25\,000 \cdot 12{,}94 \approx -323\,500 J, khớp với kết quả trên. Công của trọng lực mang dấu âm vì xe đi lên, trọng lực cản chuyển động.

Kết luận: Công của trọng lực tác dụng lên xe là A≈−323 500A \approx -323\,500 J ≈−323,5\approx -323{,}5 kJ.

Đáp số

A≈−323 500A \approx -323\,500 J ≈−323,5\approx -323{,}5 kJ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.