Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.64 trang 70 SBT Toán 10

Bài tập cuối chương IV

Đề bài

Cho tứ giác lồi ABCDABCD, không có hai cạnh nào song song. Gọi EE, FF theo thứ tự là trung điểm ABAB, CDCD. Gọi KK, LL, MM, NN lần lượt là trung điểm của AFAF, CECE, BFBF, DEDE.

a) Chứng minh rằng tứ giác KLMNKLMN là một hình bình hành.

b) Gọi II là giao điểm của KMKM, LNLN. Chứng minh rằng EE, II, FF thẳng hàng.

Lời giải

Ta dùng phương pháp vectơ (chương IV, Toán 10 KNTT). Chọn một điểm OO tuỳ ý làm gốc, kí hiệu vectơ vị trí của mỗi điểm bởi chính chữ cái của điểm đó: A⃗=OA→\vec{A}=\overrightarrow{OA}, B⃗=OB→\vec{B}=\overrightarrow{OB}, ...

Vì EE, FF lần lượt là trung điểm ABAB, CDCD nên:
E⃗=A⃗+B⃗2,F⃗=C⃗+D⃗2.\vec{E}=\frac{\vec{A}+\vec{B}}{2},\qquad \vec{F}=\frac{\vec{C}+\vec{D}}{2}.

Theo giả thiết, KK, LL, MM, NN lần lượt là trung điểm của AFAF, CECE, BFBF, DEDE, do đó:
K⃗=A⃗+F⃗2=2A⃗+C⃗+D⃗4,L⃗=C⃗+E⃗2=A⃗+B⃗+2C⃗4,\vec{K}=\frac{\vec{A}+\vec{F}}{2}=\frac{2\vec{A}+\vec{C}+\vec{D}}{4},\qquad \vec{L}=\frac{\vec{C}+\vec{E}}{2}=\frac{\vec{A}+\vec{B}+2\vec{C}}{4},
M⃗=B⃗+F⃗2=2B⃗+C⃗+D⃗4,N⃗=D⃗+E⃗2=A⃗+B⃗+2D⃗4.\vec{M}=\frac{\vec{B}+\vec{F}}{2}=\frac{2\vec{B}+\vec{C}+\vec{D}}{4},\qquad \vec{N}=\frac{\vec{D}+\vec{E}}{2}=\frac{\vec{A}+\vec{B}+2\vec{D}}{4}.

a) Chứng minh KLMNKLMN là hình bình hành.

Ta tính hai vectơ KL→\overrightarrow{KL} và NM→\overrightarrow{NM}:
KL→=L⃗−K⃗=(A⃗+B⃗+2C⃗)−(2A⃗+C⃗+D⃗)4=−A⃗+B⃗+C⃗−D⃗4.\overrightarrow{KL}=\vec{L}-\vec{K}=\frac{(\vec{A}+\vec{B}+2\vec{C})-(2\vec{A}+\vec{C}+\vec{D})}{4}=\frac{-\vec{A}+\vec{B}+\vec{C}-\vec{D}}{4}.
NM→=M⃗−N⃗=(2B⃗+C⃗+D⃗)−(A⃗+B⃗+2D⃗)4=−A⃗+B⃗+C⃗−D⃗4.\overrightarrow{NM}=\vec{M}-\vec{N}=\frac{(2\vec{B}+\vec{C}+\vec{D})-(\vec{A}+\vec{B}+2\vec{D})}{4}=\frac{-\vec{A}+\vec{B}+\vec{C}-\vec{D}}{4}.

Suy ra:
KL→=NM→.\overrightarrow{KL}=\overrightarrow{NM}.

Vậy tứ giác KLMNKLMN có một cặp cạnh đối KLKL và NMNM song song và bằng nhau, nên KLMNKLMN là một hình bình hành.

*(Giả thiết tứ giác lồi và không có hai cạnh nào song song đảm bảo bốn điểm K,L,M,NK, L, M, N không thẳng hàng, tức hình bình hành không suy biến.)*

b) Chứng minh EE, II, FF thẳng hàng.

Vì KLMNKLMN là hình bình hành nên hai đường chéo KMKM và LNLN cắt nhau tại trung điểm II của mỗi đường. Do đó II là trung điểm của KMKM:
I⃗=K⃗+M⃗2=12 ⁣(2A⃗+C⃗+D⃗4+2B⃗+C⃗+D⃗4)=2A⃗+2B⃗+2C⃗+2D⃗8=A⃗+B⃗+C⃗+D⃗4.\vec{I}=\frac{\vec{K}+\vec{M}}{2}=\frac{1}{2}\!\left(\frac{2\vec{A}+\vec{C}+\vec{D}}{4}+\frac{2\vec{B}+\vec{C}+\vec{D}}{4}\right)=\frac{2\vec{A}+2\vec{B}+2\vec{C}+2\vec{D}}{8}=\frac{\vec{A}+\vec{B}+\vec{C}+\vec{D}}{4}.

Mặt khác, trung điểm của đoạn EFEF có vectơ vị trí:
E⃗+F⃗2=12 ⁣(A⃗+B⃗2+C⃗+D⃗2)=A⃗+B⃗+C⃗+D⃗4.\frac{\vec{E}+\vec{F}}{2}=\frac{1}{2}\!\left(\frac{\vec{A}+\vec{B}}{2}+\frac{\vec{C}+\vec{D}}{2}\right)=\frac{\vec{A}+\vec{B}+\vec{C}+\vec{D}}{4}.

So sánh hai kết quả, ta được:
I⃗=E⃗+F⃗2,\vec{I}=\frac{\vec{E}+\vec{F}}{2},

nghĩa là II chính là trung điểm của đoạn EFEF. Vậy II nằm trên đường thẳng EFEF, tức ba điểm EE, II, FF thẳng hàng (hơn nữa II là trung điểm của EFEF). (đpcm)

Đáp số

đpcmđpcm (I là trung điểm của EF)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.