Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 7.26 trang 42 SBT Toán 10

Bài 21. Đường tròn trong mặt phẳng tọa độ

Đề bài

Cho đường thẳng Δ:x⋅sin⁡α∘+y⋅cos⁡α∘−1=0\Delta: x \cdot \sin\alpha^\circ + y \cdot \cos\alpha^\circ - 1 = 0, trong đó α\alpha là một số thực thuộc khoảng (0;180)(0;180).

a) Tính khoảng cách từ gốc toạ độ OO đến đường thẳng Δ\Delta.

b) Chứng minh rằng khi α\alpha thay đổi, tồn tại một đường tròn cố định luôn tiếp xúc với đường thẳng Δ\Delta.

Lời giải

a) Khoảng cách từ gốc toạ độ OO đến đường thẳng Δ\Delta.

Đường thẳng Δ:xsin⁡α∘+ycos⁡α∘−1=0\Delta: x\sin\alpha^\circ + y\cos\alpha^\circ - 1 = 0 có các hệ số a=sin⁡α∘a = \sin\alpha^\circ, b=cos⁡α∘b = \cos\alpha^\circ, c=−1c = -1.

Áp dụng công thức khoảng cách từ điểm đến đường thẳng, với O(0;0)O(0;0):

d(O,Δ)=∣a⋅0+b⋅0+c∣a2+b2=∣−1∣sin⁡2α∘+cos⁡2α∘.d(O,\Delta) = \frac{|a\cdot 0 + b\cdot 0 + c|}{\sqrt{a^2+b^2}} = \frac{|{-1}|}{\sqrt{\sin^2\alpha^\circ + \cos^2\alpha^\circ}}.

Vì sin⁡2α∘+cos⁡2α∘=1\sin^2\alpha^\circ + \cos^2\alpha^\circ = 1 nên:

d(O,Δ)=11=1.d(O,\Delta) = \frac{1}{\sqrt{1}} = 1.

Vậy khoảng cách từ gốc toạ độ OO đến đường thẳng Δ\Delta luôn bằng 11 (không phụ thuộc vào α\alpha).

b) Chứng minh tồn tại một đường tròn cố định luôn tiếp xúc với Δ\Delta.

Xét đường tròn (C)(C) cố định có tâm là gốc toạ độ O(0;0)O(0;0) và bán kính R=1R = 1:

(C):x2+y2=1.(C): x^2 + y^2 = 1.

Đường tròn này cố định, không phụ thuộc vào α\alpha.

Theo câu a), với mọi giá trị α∈(0;180)\alpha \in (0;180) ta luôn có:

d(O,Δ)=1=R.d(O,\Delta) = 1 = R.

Khoảng cách từ tâm OO của đường tròn (C)(C) đến đường thẳng Δ\Delta luôn bằng bán kính RR. Do đó đường thẳng Δ\Delta luôn tiếp xúc với đường tròn (C)(C).

Vậy khi α\alpha thay đổi, luôn tồn tại một đường tròn cố định x2+y2=1x^2 + y^2 = 1 (tâm OO, bán kính 11) tiếp xúc với đường thẳng Δ\Delta (đpcm).

Đáp số

d(O,Δ)=1d(O,\Delta) = 1đpcm (đường tròn cố định x2+y2=1x^2+y^2=1, tâm OO, bán kính 11)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.