Giải Bài 6.62 trang 27 SBT Toán 10
Đề bài
Trong Vật lí ta biết rằng, khi một vật được ném xiên với vận tốc ban đầu , góc ném hợp với phương ngang một góc , nếu ta bỏ qua sức cản của không khí và gió, vật chỉ chịu tác động của trọng lực với gia tốc trọng trường m/s, thì độ cao (so với mặt đất) của vật phụ thuộc vào khoảng cách theo phương ngang (tính đến mặt đất tại điểm ném) theo một hàm số bậc hai cho bởi công thức
Như vậy quỹ đạo chuyển động của vật là một phần của đường parabol. Hãy xác định
a) Các hệ số , và của hàm số bậc hai này;
b) Độ cao lớn nhất mà vật có thể đạt được;
c) Giả sử vận tốc ban đầu không đổi. Từ kết quả câu
b) hãy xác định góc ném để độ cao lớn nhất của vật đạt giá trị lớn nhất.
d) Một quả bóng được đá từ mặt đất lên cao với vận tốc ban đầu m/s và góc đá so với phương ngang là . Khi quả bóng ở độ cao trên m thì khoảng cách theo phương ngang từ vị trí của quả bóng đến vị trí đá bóng nằm trong khoảng nào (làm tròn kết quả đến hàng phần trăm)?
Đồ thị parabol quỹ đạo của vật ném xiên trong hệ trục : đường cong đi lên từ gốc , đạt đỉnh tại điểm có tung độ , rồi đi xuống cắt trục hoành tại . Tại gốc có vectơ vận tốc ban đầu hợp với phương ngang một góc .
Lời giải
## a) Xác định các hệ số , ,
So sánh công thức
với dạng tổng quát của hàm số bậc hai , ta được:
##
b) Độ cao lớn nhất
Vì , , nên , đồ thị là parabol có bề lõm quay xuống dưới. Do đó hàm số đạt giá trị lớn nhất tại đỉnh, tức tại
và giá trị lớn nhất đó chính là độ cao lớn nhất của vật:
Thay và :
Vậy
##
c) Góc ném để độ cao lớn nhất đạt giá trị lớn nhất
Với không đổi, từ câu
b) ta có
Ở đây là hằng số dương, nên đạt giá trị lớn nhất khi và chỉ khi lớn nhất.
Vì nên , dấu bằng xảy ra khi , tức .
Khi đó độ cao lớn nhất đạt giá trị lớn nhất là
(vật được ném thẳng đứng lên trên).
##
d) Khoảng cách theo phương ngang khi bóng ở độ cao trên 5 m
Thay m/s, , m/s. Ta có , , nên:
Quỹ đạo:
Bóng ở độ cao trên 5 m nghĩa là :
Xét phương trình :
Vì hệ số của dương () nên tam thức âm giữa hai nghiệm:
Vậy khi quả bóng ở độ cao trên 5 m thì khoảng cách theo phương ngang từ vị trí của bóng đến điểm đá nằm trong khoảng từ khoảng m đến m.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.