Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.15 trang 54 SBT Toán 10

Bài 7. Các khái niệm mở đầu

Đề bài

Cho tam giác ABCABC có trực tâm HH, trọng tâm GG và tâm đường tròn ngoại tiếp OO.

a) Gọi MM là trung điểm của BCBC. Chứng minh rằng AH→=2OM→\overrightarrow{AH} = 2\overrightarrow{OM}.

b) Chứng minh rằng OA→+OB→+OC→=OH→\overrightarrow{OA} + \overrightarrow{OB} + \overrightarrow{OC} = \overrightarrow{OH}.

c) Chứng minh rằng ba điểm GG, HH, OO cùng thuộc một đường thẳng.

Lời giải

a) Chứng minh AH→=2OM→\overrightarrow{AH} = 2\overrightarrow{OM}.

Vẽ đường kính ADAD của đường tròn ngoại tiếp (tức là DD là điểm đối xứng của AA qua tâm OO). Khi đó OO là trung điểm của ADAD.

Vì ADAD là đường kính nên ABD^=90∘\widehat{ABD}=90^\circ và ACD^=90∘\widehat{ACD}=90^\circ, suy ra:
DB⊥AB,DC⊥AC.DB \perp AB, \qquad DC \perp AC.

Mặt khác, HH là trực tâm nên:
CH⊥AB,BH⊥AC.CH \perp AB, \qquad BH \perp AC.

Từ đó DB∥CHDB \parallel CH và DC∥BHDC \parallel BH, nên tứ giác BHCDBHCD là hình bình hành. Hai đường chéo của hình bình hành cắt nhau tại trung điểm mỗi đường, mà MM là trung điểm của BCBC, vậy MM cũng là trung điểm của HDHD.

Xét tam giác AHDAHD: OO là trung điểm của ADAD, MM là trung điểm của HDHD. Do đó OM→\overrightarrow{OM} là vectơ nối trung điểm hai cạnh, ta có:
OM→=M→−O→=H→+D→2−A→+D→2=H→−A→2=12AH→.\overrightarrow{OM} = \overrightarrow{M} - \overrightarrow{O} = \frac{\overrightarrow{H}+\overrightarrow{D}}{2} - \frac{\overrightarrow{A}+\overrightarrow{D}}{2} = \frac{\overrightarrow{H}-\overrightarrow{A}}{2} = \frac{1}{2}\overrightarrow{AH}.

Vậy AH→=2OM→\overrightarrow{AH} = 2\overrightarrow{OM} (đpcm).

b) Chứng minh OA→+OB→+OC→=OH→\overrightarrow{OA} + \overrightarrow{OB} + \overrightarrow{OC} = \overrightarrow{OH}.

Vì MM là trung điểm của BCBC nên:
OB→+OC→=2OM→.\overrightarrow{OB} + \overrightarrow{OC} = 2\overrightarrow{OM}.

Theo câu a) thì 2OM→=AH→2\overrightarrow{OM} = \overrightarrow{AH}, do đó:
OA→+OB→+OC→=OA→+2OM→=OA→+AH→=OH→.\overrightarrow{OA} + \overrightarrow{OB} + \overrightarrow{OC} = \overrightarrow{OA} + 2\overrightarrow{OM} = \overrightarrow{OA} + \overrightarrow{AH} = \overrightarrow{OH}.

Vậy OA→+OB→+OC→=OH→\overrightarrow{OA} + \overrightarrow{OB} + \overrightarrow{OC} = \overrightarrow{OH} (đpcm).

c) Chứng minh ba điểm GG, HH, OO cùng thuộc một đường thẳng.

Vì GG là trọng tâm tam giác ABCABC nên với điểm OO bất kì:
OA→+OB→+OC→=3OG→.\overrightarrow{OA} + \overrightarrow{OB} + \overrightarrow{OC} = 3\overrightarrow{OG}.

Kết hợp với kết quả câu

b) (OA→+OB→+OC→=OH→\overrightarrow{OA} + \overrightarrow{OB} + \overrightarrow{OC} = \overrightarrow{OH}), ta được:
3OG→=OH→,hayOH→=3OG→.3\overrightarrow{OG} = \overrightarrow{OH}, \quad\text{hay}\quad \overrightarrow{OH} = 3\overrightarrow{OG}.

Hai vectơ OH→\overrightarrow{OH} và OG→\overrightarrow{OG} cùng phương (cùng gốc OO), nên ba điểm OO, GG, HH thẳng hàng (đường thẳng này gọi là đường thẳng Euler) (đpcm).

Đáp số

đpcmđpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.