Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 3.46 trang 44 SBT Toán 10

Bài tập cuối chương III

Đề bài

Trên biển, một tàu cá xuất phát từ cảng AA, chạy về phương đông 15 km tới BB, rồi chuyển sang hướng E30∘SE30^\circ S chạy tiếp 20 km nữa tới đảo CC.

a) Tính khoảng cách từ AA tới CC (làm tròn đến hàng đơn vị, theo đơn vị kilômét).

b) Xác định hướng từ AA tới CC (làm tròn đến hàng đơn vị, theo đơn vị độ).

Lời giải

Dựng mô hình bài toán

Tàu đi từ AA về phương đông 1515 km tới BB, nên AB=15AB = 15 km và ABAB có hướng Đông.

Từ BB tàu chuyển sang hướng E30∘SE30^\circ S (chếch về phía Nam 30∘30^\circ so với hướng Đông) đi 2020 km tới CC, nên BC=20BC = 20 km.

Xét tam giác ABCABC. Ta cần góc ABC^\widehat{ABC} (góc tại đỉnh BB).

- Tia BABA hướng về phía Tây (ngược hướng Đông).
- Tia BCBC hướng E30∘SE30^\circ S, tức lệch 30∘30^\circ về phía Nam so với hướng Đông.

Góc giữa hướng Đông và tia BCBC là 30∘30^\circ, mà BABA ngược với hướng Đông, nên:

ABC^=180∘−30∘=150∘.\widehat{ABC} = 180^\circ - 30^\circ = 150^\circ.

a) Tính khoảng cách ACAC

Áp dụng định lí côsin trong tam giác ABCABC:

AC2=AB2+BC2−2⋅AB⋅BC⋅cos⁡ABC^.AC^2 = AB^2 + BC^2 - 2\cdot AB\cdot BC\cdot \cos\widehat{ABC}.

Thay số:

AC2=152+202−2⋅15⋅20⋅cos⁡150∘=225+400−600⋅(−32).AC^2 = 15^2 + 20^2 - 2\cdot 15\cdot 20\cdot \cos 150^\circ = 225 + 400 - 600\cdot\left(-\frac{\sqrt{3}}{2}\right).

AC2=625+3003≈1144,6.AC^2 = 625 + 300\sqrt{3} \approx 1144,6.

AC≈1144,6≈33,8≈34 (km).AC \approx \sqrt{1144,6} \approx 33,8 \approx 34 \ (\text{km}).

Vậy khoảng cách từ AA tới CC khoảng 3434 km.

b) Xác định hướng từ AA tới CC

Vì ABAB có hướng Đông, hướng từ AA tới CC được xác định qua góc BAC^\widehat{BAC} (góc lệch của ACAC so với hướng Đông, về phía Nam vì CC ở phía Nam của ABAB).

Áp dụng định lí sin trong tam giác ABCABC:

BCsin⁡BAC^=ACsin⁡ABC^ ⇒ sin⁡BAC^=BC⋅sin⁡ABC^AC.\frac{BC}{\sin\widehat{BAC}} = \frac{AC}{\sin\widehat{ABC}} \ \Rightarrow\ \sin\widehat{BAC} = \frac{BC\cdot \sin\widehat{ABC}}{AC}.

Thay số:

sin⁡BAC^=20⋅sin⁡150∘33,8=20⋅0,533,8=1033,8≈0,296.\sin\widehat{BAC} = \frac{20\cdot \sin 150^\circ}{33,8} = \frac{20\cdot 0,5}{33,8} = \frac{10}{33,8} \approx 0,296.

BAC^≈17,2∘≈17∘.\widehat{BAC} \approx 17,2^\circ \approx 17^\circ.

Vì CC nằm lệch về phía Nam so với hướng Đông, nên hướng từ AA tới CC là E17∘SE17^\circ S (chếch về phía Nam 17∘17^\circ so với hướng Đông).

Kiểm tra lại: Chọn hệ trục với A(0;0)A(0;0), trục hoành hướng Đông, trục tung hướng Bắc. Khi đó B(15;0)B(15;0) và C(15+20cos⁡30∘; −20sin⁡30∘)=(15+103; −10)≈(32,3; −10)C\big(15+20\cos 30^\circ;\,-20\sin 30^\circ\big) = (15+10\sqrt{3};\,-10) \approx (32,3;\,-10).

AC=32,32+102≈1144,6≈34AC = \sqrt{32,3^2 + 10^2} \approx \sqrt{1144,6} \approx 34 km; góc lệch về phía Nam: tan⁡−11032,3≈17∘\tan^{-1}\dfrac{10}{32,3} \approx 17^\circ. Kết quả khớp.

Đáp số

AC≈34AC \approx 34 kmHướng E17∘SE17^\circ S (lệch 17∘17^\circ về phía Nam so với hướng Đông)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.