Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 2.17 trang 25 SBT Toán 10

Bài tập cuối Chương II. Bất phương trình và hệ bất phương trình bậc nhất hai ẩn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Miền nghiệm của hệ bất phương trình nào dưới đây là miền tam giác ABCABC (miền không bị gạch)?

A. {x+y≤1x−y≥1x≥0\begin{cases} x + y \le 1 \\ x - y \ge 1 \\ x \ge 0 \end{cases}
B. {x+y≤1x−y≤1x≥0\begin{cases} x + y \le 1 \\ x - y \le 1 \\ x \ge 0 \end{cases}
C. {x−y≥−1x+y≥−1x≥0\begin{cases} x - y \ge -1 \\ x + y \ge -1 \\ x \ge 0 \end{cases}
D. {x−y≥−1x+y≥−1y≥0\begin{cases} x - y \ge -1 \\ x + y \ge -1 \\ y \ge 0 \end{cases}

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 25 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hệ trục toạ độ Oxy. Tam giác ABC (miền không bị gạch) với các đỉnh: A(0; 1) trên trục tung, B(1; 0) trên trục Ox, C(0; -1) trên trục tung. Ba cạnh tam giác nằm trên: đường thẳng x + y = 1 (qua A và B), đường thẳng x - y = -1 (qua A và C, tức qua A(0;1) và C(0;-1) là trục tung x = 0), và đường thẳng x - y = 1 hoặc x + y = -1 (qua B và C). Thực tế ba đường tạo miền: trục tung x = 0 (cạnh AC), đường x + y = 1 (cạnh AB, dốc xuống qua A(0;1) và B(1;0)), đường x - y = 1 tương đương y = x - 1 (cạnh BC qua B(1;0) và C(0;-1)). Miền tam giác ABC là miền trắng không bị gạch nằm bên phải trục tung, dưới đường x+y=1 và trên đường x-y=1.

Lời giải

Tam giác ABCABC có các đỉnh A(0; 1)A(0;\,1), B(1; 0)B(1;\,0), C(0; −1)C(0;\,-1).

Bước 1. Viết phương trình ba đường thẳng chứa ba cạnh của tam giác.

- Cạnh ACAC: hai điểm A(0; 1)A(0;\,1) và C(0; −1)C(0;\,-1) đều có hoành độ bằng 00 nên cạnh ACAC nằm trên đường thẳng x=0x = 0 (trục tung).

- Cạnh ABAB: đi qua A(0; 1)A(0;\,1) và B(1; 0)B(1;\,0), có phương trình x1+y1=1\dfrac{x}{1} + \dfrac{y}{1} = 1, tức là x+y=1x + y = 1.

- Cạnh BCBC: đi qua B(1; 0)B(1;\,0) và C(0; −1)C(0;\,-1), có phương trình x1+y−1=1\dfrac{x}{1} + \dfrac{y}{-1} = 1, tức là x−y=1x - y = 1.

Bước 2. Xác định chiều của mỗi bất phương trình.

Lấy một điểm nằm trong tam giác, chẳng hạn điểm M(13; 0)M\left(\dfrac{1}{3};\,0\right) (trọng tâm tam giác ABCABC). Thay toạ độ của MM vào từng đường thẳng:

- Với đường thẳng x=0x = 0: ta có 13>0\dfrac{1}{3} > 0, suy ra miền tam giác nằm ở phía x≥0x \ge 0.

- Với đường thẳng x+y=1x + y = 1: ta có 13+0=13<1\dfrac{1}{3} + 0 = \dfrac{1}{3} < 1, suy ra miền tam giác nằm ở phía x+y≤1x + y \le 1.

- Với đường thẳng x−y=1x - y = 1: ta có 13−0=13<1\dfrac{1}{3} - 0 = \dfrac{1}{3} < 1, suy ra miền tam giác nằm ở phía x−y≤1x - y \le 1.

Bước 3. Kết luận.

Miền tam giác ABCABC là miền nghiệm của hệ bất phương trình
{x+y≤1x−y≤1x≥0.\begin{cases} x + y \le 1 \\ x - y \le 1 \\ x \ge 0. \end{cases}

Đối chiếu các phương án:

- Phương án A: có điều kiện x−y≥1x - y \ge 1, nhưng tại A(0; 1)A(0;\,1) thì x−y=−1<1x - y = -1 < 1, nên AA không thuộc miền nghiệm. Loại.

- Phương án C: điểm (2; 0)(2;\,0) thoả mãn cả ba bất phương trình nhưng không thuộc tam giác ABCABC (miền nghiệm không bị chặn). Loại.

- Phương án D: có điều kiện y≥0y \ge 0, nhưng tại C(0; −1)C(0;\,-1) thì y=−1<0y = -1 < 0, nên CC không thuộc miền nghiệm. Loại.

Vậy chọn đáp án BB.

Đáp số

B. {x+y≤1x−y≤1x≥0\begin{cases} x + y \le 1 \\ x - y \le 1 \\ x \ge 0 \end{cases}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.