Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 2.3 trang 18 SBT Toán 10

Bài 1. Mệnh đề   Đã kiểm chéo

Đề bài

Xác định một bất phương trình bậc nhất hai ẩn nhận nửa mặt phẳng bờ là đường thẳng dd (miền không bị gạch) làm miền nghiệm (H.2.3).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 18 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 2.3: Mặt phẳng toạ độ Oxy với đường thẳng dd đi qua hai điểm (0;−2)(0; -2) và (4;0)(4; 0), tức d:x−2y=4d: x - 2y = 4 (hay y=12x−2y = \tfrac{1}{2}x - 2). Miền không bị gạch (miền nghiệm cần xác định) là nửa mặt phẳng bờ dd nằm phía dưới bên phải đường thẳng (phần được tô/gạch nằm phía dưới đường thẳng d, chứa các điểm có x−2y≥4x - 2y \ge 4).

Lời giải

Bước 1. Viết phương trình đường thẳng dd.

Đường thẳng dd đi qua hai điểm A(0;−2)A(0;-2) trên trục OyOy và B(4;0)B(4;0) trên trục OxOx nên có dạng phương trình đoạn chắn:
x4+y−2=1.\dfrac{x}{4}+\dfrac{y}{-2}=1.
Nhân hai vế với 44:
x−2y=4.x-2y=4.
Vậy d: x−2y=4d:\ x-2y=4.

Bước 2. Dạng của bất phương trình cần tìm.

Miền nghiệm là một nửa mặt phẳng có bờ là đường thẳng dd, nên bất phương trình bậc nhất hai ẩn cần tìm có dạng
x−2y≥4hoặcx−2y≤4.x-2y\ge 4 \quad\text{hoặc}\quad x-2y\le 4.

Bước 3. Xác định dấu nhờ một điểm kiểm tra.

Miền nghiệm (miền không bị gạch) nằm ở phía dưới bên phải đường thẳng dd và *không* chứa gốc toạ độ O(0;0)O(0;0).

Thay O(0;0)O(0;0) vào vế trái: 0−2⋅0=0<40-2\cdot 0=0<4, tức OO thoả mãn x−2y≤4x-2y\le 4. Vì OO không thuộc miền nghiệm nên ta chọn bất phương trình có dấu ngược lại:
x−2y≥4.x-2y\ge 4.

Bước 4. Kiểm tra lại.

Lấy một điểm nằm ở phía dưới bên phải dd, chẳng hạn M(4;−2)M(4;-2): 4−2⋅(−2)=4+4=8≥44-2\cdot(-2)=4+4=8\ge 4 (đúng). Bờ dd ứng với dấu "==" được tính vào miền nghiệm.

Vậy một bất phương trình bậc nhất hai ẩn nhận nửa mặt phẳng đã cho làm miền nghiệm là x−2y≥4x-2y\ge 4.

Đáp số

x−2y≥4x - 2y \ge 4

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.