Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 2.1 trang 18 SBT Toán 10

Bài 1. Mệnh đề

Đề bài

Cho bất phương trình bậc nhất hai ẩn −3x+y<4-3x + y < 4.

a) Biểu diễn miền nghiệm của bất phương trình đã cho trên mặt phẳng toạ độ.

b) Từ đó suy ra miền nghiệm của bất phương trình −3x+y≤4-3x + y \le 4 và miền nghiệm của bất phương trình −3x+y≥4-3x + y \ge 4.

Lời giải

a) Biểu diễn miền nghiệm của bất phương trình −3x+y<4-3x + y < 4.

- Vẽ đường thẳng d:−3x+y=4d: -3x + y = 4, tức là y=3x+4y = 3x + 4. Đường thẳng dd đi qua hai điểm A(0 ; 4)A(0\,;\,4) và B(−43 ; 0)B(-\dfrac{4}{3}\,;\,0).

- Vì bất phương trình có dấu << (không có dấu bằng) nên đường thẳng dd được vẽ bằng nét đứt và không thuộc miền nghiệm.

- Lấy điểm O(0 ; 0)O(0\,;\,0) không nằm trên dd để thử. Thay vào vế trái: −3⋅0+0=0-3\cdot 0 + 0 = 0. Vì 0<40 < 4 nên O(0 ; 0)O(0\,;\,0) là một nghiệm.

- Vậy miền nghiệm của bất phương trình −3x+y<4-3x + y < 4 là nửa mặt phẳng bờ dd (không kể bờ dd) chứa gốc toạ độ OO (nửa mặt phẳng nằm phía dưới đường thẳng dd).

b) Suy ra miền nghiệm của −3x+y≤4-3x + y \le 4 và −3x+y≥4-3x + y \ge 4.

*) Bất phương trình −3x+y≤4-3x + y \le 4:

So với câu a), bất phương trình này có thêm dấu bằng nên miền nghiệm gồm nửa mặt phẳng chứa OO ở câu a) và kể cả bờ dd. Khi đó đường thẳng dd được vẽ bằng nét liền và thuộc miền nghiệm.

Vậy miền nghiệm của −3x+y≤4-3x + y \le 4 là nửa mặt phẳng bờ dd (kể cả bờ dd) chứa gốc toạ độ OO.

*) Bất phương trình −3x+y≥4-3x + y \ge 4:

Miền nghiệm của −3x+y≥4-3x + y \ge 4 là phần còn lại của mặt phẳng, tức nửa mặt phẳng bờ dd (kể cả bờ dd) không chứa gốc toạ độ OO (nửa mặt phẳng nằm phía trên đường thẳng dd). Đường thẳng dd vẽ bằng nét liền.

*Kiểm tra:* Hai miền nghiệm của −3x+y≤4-3x+y \le 4 và −3x+y≥4-3x+y \ge 4 có chung bờ là đường thẳng dd và hợp lại lấp đầy cả mặt phẳng, phần chung đúng bằng đường thẳng dd (ứng với dấu ==). Điều này phù hợp.

Đáp số

Nửa mặt phẳng bờ d:y=3x+4d: y = 3x + 4 (nét đứt, không kể bờ) chứa gốc OO−3x+y≤4-3x+y\le 4: nửa mặt phẳng bờ dd kể cả bờ, chứa OO; −3x+y≥4-3x+y\ge 4: nửa mặt phẳng bờ dd kể cả bờ, không chứa OO

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.