Sách bài tập Tin học 10

Giải Bài 5.3 trang 13 SBT Tin học 10

Bài 5. Dữ liệu lôgic

Đề bài

Một số hình vẽ trên mặt phẳng có thể biểu diễn qua các biểu thức lôgic có yếu tố toạ độ. Ví dụ Hình 5.1a được biểu diễn bởi biểu thức (x≥0)(x \geq 0) AND (y≥0)(y \geq 0) AND (x+y≤1)(x + y \leq 1).

Em hãy viết biểu thức lôgic tương ứng với các Hình 5.1b, Hình 5.1c, Hình 5.1d.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 13 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 5.1 gồm bốn miền tô đậm trên mặt phẳng toạ độ Oxy:
- Hình 5.1a: tam giác vuông ở góc phần tư thứ nhất, ba đỉnh (0;0), (1;0), (0;1) — ứng với (x≥0)(x \geq 0) AND (y≥0)(y \geq 0) AND (x+y≤1)(x + y \leq 1) đã cho làm ví dụ.
- Hình 5.1b: nửa hình tròn tâm O bán kính 1 nằm bên phải trục tung (phần x≥0x \geq 0), đường cong đi từ điểm (0;1) qua (1;0) xuống (0;-1).
- Hình 5.1c: hình thoi (hình vuông đặt nghiêng) có bốn đỉnh (1;0), (0;1), (-1;0), (0;-1).
- Hình 5.1d: hình vuông có bốn đỉnh (-1;-1), (1;-1), (1;1), (-1;1), cạnh song song với các trục.

Lời giải

Nhận xét chung. Mỗi hình là một miền điểm (x;y)(x; y) trên mặt phẳng. Ta tìm các điều kiện mà toạ độ của điểm thuộc miền phải đồng thời thoả mãn, rồi nối chúng bằng phép AND (giao các điều kiện). Dùng lại ý tưởng của ví dụ Hình 5.1a.

b) Hình 5.1b — nửa hình tròn bên phải trục tung.

- Hình tròn tâm O(0;0)O(0;0) bán kính 11 gồm các điểm thoả x2+y2≤1x^2 + y^2 \le 1.
- "Nửa bên phải" (phần nằm về phía x≥0x \ge 0) thêm điều kiện x≥0x \ge 0.

Vậy biểu thức là:
(x≥0) AND (x2+y2≤1).(x \ge 0)\ \text{AND}\ (x^2 + y^2 \le 1).

c) Hình 5.1c — hình thoi bốn đỉnh (1;0),(0;1),(−1;0),(0;−1)(1;0),(0;1),(-1;0),(0;-1).

- Bốn cạnh nằm trên bốn đường thẳng: x+y=1x + y = 1, −x+y=1-x + y = 1, −x−y=1-x - y = 1, x−y=1x - y = 1, tức ±x±y=1\pm x \pm y = 1.
- Miền trong (chứa gốc OO) ứng với ∣x∣+∣y∣≤1|x| + |y| \le 1.

Vậy biểu thức là:
∣x∣+∣y∣≤1.|x| + |y| \le 1.

d) Hình 5.1d — hình vuông bốn đỉnh (−1;−1),(1;−1),(1;1),(−1;1)(-1;-1),(1;-1),(1;1),(-1;1), cạnh song song với các trục.

- Hoành độ bị chặn: −1≤x≤1-1 \le x \le 1, tức ∣x∣≤1|x| \le 1.
- Tung độ bị chặn: −1≤y≤1-1 \le y \le 1, tức ∣y∣≤1|y| \le 1.

Vậy biểu thức là:
(∣x∣≤1) AND (∣y∣≤1),(|x| \le 1)\ \text{AND}\ (|y| \le 1),
hay viết đầy đủ: (x≥−1)(x \ge -1) AND (x≤1)(x \le 1) AND (y≥−1)(y \ge -1) AND (y≤1)(y \le 1).

Kiểm tra lại:
-

b) Điểm (0;1),(1;0),(0;−1)(0;1),(1;0),(0;-1) cho x2+y2=1x^2+y^2=1 và x≥0x\ge 0: thuộc biên — đúng; điểm (−0,5;0)(-0{,}5;0) có x<0x<0: bị loại — đúng.
-

c) Thay bốn đỉnh: ∣1∣+∣0∣=1, ∣0∣+∣1∣=1|1|+|0|=1,\ |0|+|1|=1 — nằm trên biên; gốc OO: 0≤10\le 1 — nằm trong, đúng.
-

d) Bốn đỉnh có ∣x∣=∣y∣=1|x|=|y|=1 — nằm trên biên; gốc OO thoả — đúng.

Đáp số

b) (x≥0)(x \ge 0) AND (x2+y2≤1)(x^2 + y^2 \le 1)c) ∣x∣+∣y∣≤1|x| + |y| \le 1d) (∣x∣≤1)(|x| \le 1) AND (∣y∣≤1)(|y| \le 1)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.