Giải Bài 13.15 trang 30 SBT Tin học 10
Đề bài
Thực hành: Vẽ hình đầu cáo như Hình 13.7.
Hình 13.7 (Hình đầu cáo) là hình cách điệu đầu một con cáo nhìn thẳng: khuôn mặt hình tam giác hướng xuống màu xám đậm với hai tai nhọn dựng lên ở hai bên đỉnh đầu; phần mõm và má dưới màu xám nhạt tạo thành hình tam giác nhỏ; có hai mắt nhỏ màu đen và một chiếc mũi nhọn màu đen ở chóp dưới.
Lời giải
Phân tích hình 13.7 (đầu cáo). Hình đầu cáo được ghép từ các hình tam giác, nên ta dùng mô-đun `turtle` của Python (đúng phạm vi Bài 13 SGK) và kĩ thuật tô màu đa giác đã học: đặt màu bằng `color()`, bắt đầu tô bằng `begin_fill()`, đi qua các đỉnh bằng `goto()` rồi kết thúc bằng `end_fill()`. Ta phân rã hình thành các bộ phận:
- a) Khuôn mặt: một tam giác lớn hướng xuống, màu xám đậm.
-
b) Hai tai nhọn: hai tam giác nhỏ dựng lên ở hai đỉnh trên của khuôn mặt, cùng màu xám đậm.
-
c) Mõm – má dưới: một tam giác nhỏ hướng xuống, màu xám nhạt, nằm chồng lên nửa dưới khuôn mặt.
-
d) Hai mắt: hai chấm tròn màu đen.
-
e) Mũi: một chấm (tam giác nhỏ) màu đen ở chóp dưới cùng.
Ý tưởng lập trình. Vì phải vẽ nhiều tam giác, ta viết một hàm con `tam_giac(A, B, C, mau)` nhận ba đỉnh và màu tô — tái sử dụng cho mặt, tai và mõm; dùng `dot()` cho mắt và mũi. Nhấc bút bằng `penup()` khi di chuyển để không để lại nét thừa.
Chương trình đầy đủ:
```python
import turtle
t = turtle.Turtle()
t.speed(0)
t.hideturtle()
# Hàm vẽ một tam giác tô màu từ 3 đỉnh
def tam_giac(A, B, C, mau):
t.penup()
t.goto(A)
t.pendown()
t.color(mau)
t.begin_fill()
t.goto(B)
t.goto(C)
t.goto(A)
t.end_fill()
XAM_DAM = '#5a5a5a' # xám đậm
XAM_NHAT = '#c0c0c0' # xám nhạt
# a) Khuôn mặt: tam giác lớn hướng xuống
tam_giac((-100, 100), (100, 100), (0, -100), XAM_DAM)
#
b) Hai tai nhọn dựng lên
tam_giac((-100, 100), (-40, 100), (-110, 190), XAM_DAM) # tai trái
tam_giac(( 100, 100), ( 40, 100), ( 110, 190), XAM_DAM) # tai phải
#
c) Mõm - má dưới: tam giác nhỏ màu xám nhạt
tam_giac((-50, 0), (50, 0), (0, -100), XAM_NHAT)
#
d) Hai mắt (chấm đen)
t.penup()
t.goto(-45, 55); t.dot(18, 'black')
t.goto( 45, 55); t.dot(18, 'black')
#
e) Mũi (chấm đen ở chóp dưới)
t.penup()
t.goto(0, -95); t.dot(16, 'black')
turtle.done()
```
Kiểm tra lại (đối chiếu Hình 13.7).
1. Khuôn mặt là tam giác đỉnh dưới , hai đỉnh trên → mặt tam giác hướng xuống, xám đậm. ✔
2. Hai tai lấy chung đỉnh với mép trên của mặt và vươn lên tới → tai nhọn dựng ở hai bên đỉnh đầu. ✔
3. Mõm là tam giác – xám nhạt, nằm gọn trong nửa dưới mặt → má dưới sáng màu. ✔
4. Hai mắt đen ở nằm phía trên, cân xứng; mũi đen ở đúng chóp dưới. ✔
Chạy chương trình thu được hình cách điệu đầu cáo nhìn thẳng như Hình 13.7.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.