Giải Bài 11 trang 28 SBT Sinh học 10
Đề bài
Nếu thành tế bào thực vật hoặc chất nền ngoại bào của động vật không cho các chất đi qua thì hiện tượng đó sẽ tác động như thế nào đến chức năng của tế bào?
Lời giải
Phân tích cấu trúc và chức năng:
Thành tế bào thực vật (cấu tạo chủ yếu từ cellulose) và chất nền ngoại bào của tế bào động vật (cấu tạo từ glycoprotein, các chất vô cơ và hữu cơ khác) đều nằm ở phía ngoài màng sinh chất. Bình thường, đây là những cấu trúc có tính thấm, cho phép các chất đi qua để đến được màng sinh chất.
Nếu các cấu trúc này KHÔNG cho các chất đi qua thì:
a) Tế bào không lấy được các chất cần thiết: Các chất dinh dưỡng, nước, khí và các ion từ môi trường ngoài sẽ bị thành tế bào/chất nền ngoại bào chặn lại, không thể đến màng sinh chất để được vận chuyển vào trong tế bào. Do đó tế bào thiếu nguyên liệu cho quá trình chuyển hóa và tổng hợp các chất.
b) Tế bào không thải được các chất ra ngoài: Các sản phẩm bài tiết, chất thải và khí do tế bào tạo ra không thể đi qua các cấu trúc này để ra khỏi tế bào, dẫn đến các chất độc tích tụ bên trong.
c) Rối loạn, ngừng trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng: Vì không lấy được chất vào và không thải được chất ra, quá trình trao đổi chất giữa tế bào với môi trường bị ngừng trệ. Các hoạt động sống như hô hấp, tổng hợp chất, sinh trưởng… không thực hiện được.
d) Hậu quả cuối cùng: Tế bào mất khả năng duy trì sự sống, bị rối loạn chức năng và sẽ chết. Ngoài ra, chất nền ngoại bào còn mất chức năng thu nhận, truyền thông tin giữa các tế bào nên sự phối hợp hoạt động giữa các tế bào trong mô, cơ quan cũng bị ảnh hưởng.
Kết luận: Thành tế bào và chất nền ngoại bào phải có tính thấm (cho các chất đi qua) thì tế bào mới thực hiện được trao đổi chất với môi trường — điều kiện bắt buộc để tế bào tồn tại và hoạt động bình thường.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.