Giải Bài 3.4 trang 6 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Vì sao các tác giả là những bề tôi của nhà Lê nhưng lại ca ngợi vua Quang Trung?
A. Vì căm ghét, muốn nhà Lê bị lật đổ
B. Vì họ nhận được nhiều ân huệ của vua Quang Trung
C. Vì tinh thần dân tộc và sự tôn trọng lịch sử
D. Vì họ luôn ủng hộ kẻ mạnh, kẻ chiến thắng
(văn bản: Quang Trung đại phá quân Thanh (trích Hoàng Lê nhất thống chí – Ngô gia văn phái))
Gợi ý trả lời
Phân tích câu hỏi: Các tác giả của *Hoàng Lê nhất thống chí* (Ngô gia văn phái) vốn là bề tôi, trung thành với nhà Lê. Theo lẽ thường, họ phải đứng về phía nhà Lê và chê bai kẻ đã đánh đổ triều đại mình. Thế nhưng trong đoạn trích *Quang Trung đại phá quân Thanh*, họ lại miêu tả vua Quang Trung với thái độ ngợi ca, trân trọng: một vị vua mưu lược, quyết đoán, có tài cầm quân, hết lòng vì đất nước.
Lý giải nguyên nhân:
- Trước hết là vì tinh thần dân tộc, lòng yêu nước: Quang Trung là người đã lãnh đạo quân Tây Sơn đánh tan hai mươi vạn quân Thanh xâm lược, bảo vệ nền độc lập của dân tộc. Đứng trước chiến công hiển hách ấy, lòng tự hào dân tộc đã vượt lên trên thành kiến về triều đại.
- Tiếp đến là vì sự tôn trọng sự thật lịch sử (tính trung thực của người chép sử): các tác giả đã ghi chép đúng với hiện thực đã diễn ra, không vì tình cảm riêng với nhà Lê mà bóp méo hay che giấu công lao của người anh hùng áo vải.
Loại trừ các phương án sai:
- A sai: họ là bề tôi nhà Lê, không hề căm ghét hay muốn nhà Lê bị lật đổ.
- B sai: các tác giả không nhận ân huệ gì của vua Quang Trung; sự ngợi ca xuất phát từ lẽ phải chứ không vì tư lợi.
- D sai: nếu chỉ "ủng hộ kẻ mạnh, kẻ chiến thắng" thì đó là thái độ cơ hội, trái với phẩm chất và dụng ý của tác phẩm.
Kết luận: Chính tinh thần dân tộc và sự tôn trọng lịch sử đã khiến những bề tôi của nhà Lê vẫn ca ngợi vua Quang Trung.
→ Đáp án đúng là C.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.