Giải Câu 1 trang 41 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
NGỮ LIỆU: Chuyện kể rằng: em, cô gái mở đường
Để cứu con đường đêm ấy khỏi bị thương
Cho đoàn xe kịp giờ ra trận
Em đã lấy tình yêu Tổ quốc của mình thắp lên ngọn lửa
Đánh lạc hướng thù. Hứng lấy luồng bom…
Đơn vị tôi hành quân qua con đường mòn
Gặp hố bom nhắc chuyện người con gái
Một nấm mộ, nắng ngời bao sắc đá
Tình yêu thương bồi đắp cao lên…
Tôi nhìn xuống hố bom đã giết em
Mưa đọng lại một khoảng trời nho nhỏ
Đất nước mình nhân hậu
Lấy nước trời xoa dịu vết thương đau
Em nằm dưới đất sâu
Như khoảng trời đã nằm yên trong đất
Đêm đêm, tâm hồn em toả sáng
Những vì sao ngời chói, lung linh
(Lâm Thị Mỹ Dạ, Khoảng trời, hố bom, in trong Giải Nhất văn chương, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 1998, tr. 285 – 286)
Bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào?
A. Thơ lục bát
B. Thơ Đường luật
C. Thơ tự do
D. Thơ 6, 7 chữ
Những dấu hiệu nào giúp em nhận diện thể thơ của đoạn trích?
A. Vần thơ, nhịp điệu và số tiếng trong các dòng thơ
B. Số tiếng trong dòng thơ và số dòng trong mỗi khổ thơ
C. Số tiếng trong dòng thơ, số dòng trong khổ thơ, vần, nhịp điệu
D. Dòng thơ, khổ thơ, vần điệu và nhịp điệu của bài thơ
Gợi ý trả lời
a) Bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào?
Quan sát số tiếng trong các dòng thơ, ta thấy số tiếng không cố định mà thay đổi linh hoạt: có dòng 5 tiếng ("Đất nước mình nhân hậu", "Em nằm dưới đất sâu"), có dòng 7 tiếng ("Cho đoàn xe kịp giờ ra trận", "Những vì sao ngời chói, lung linh"), có dòng 8 tiếng ("Chuyện kể rằng: em, cô gái mở đường"), có dòng 9 tiếng ("Để cứu con đường đêm ấy khỏi bị thương"), thậm chí có dòng tới 13 tiếng ("Em đã lấy tình yêu Tổ quốc của mình thắp lên ngọn lửa"). Số dòng trong mỗi khổ cũng không đều (khổ đầu 5 dòng, các khổ sau 4 dòng); vần và nhịp không theo khuôn mẫu bắt buộc.
Đây chính là đặc điểm của thơ tự do: không bị ràng buộc về số tiếng trong dòng, số dòng trong khổ, cách gieo vần và ngắt nhịp.
→ Chọn C. Thơ tự do.
b) Những dấu hiệu nào giúp em nhận diện thể thơ của đoạn trích?
Để khẳng định đây là thơ tự do, cần căn cứ vào một loạt dấu hiệu hình thức:
- Số tiếng trong dòng thơ: không cố định, biến đổi từ 5 đến 13 tiếng.
- Số dòng trong khổ thơ: không đều nhau (khổ 5 dòng, khổ 4 dòng).
- Vần: gieo linh hoạt, không theo luật chặt chẽ.
- Nhịp điệu: ngắt nhịp tự do theo mạch cảm xúc.
Phương án nêu đủ và chính xác nhất các dấu hiệu này là C.
→ Chọn C. Số tiếng trong dòng thơ, số dòng trong khổ thơ, vần, nhịp điệu.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.