Giải Câu 2 trang 39 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Bài viết cho biết điều gì về hoàn cảnh ra đời của tác phẩm Cửa biển? Hoàn cảnh đó có tác động như thế nào đến việc lựa chọn đề tài và tái hiện đời sống trong tác phẩm?
(văn bản: Hải Phòng với tác phẩm "Cửa biển" của tôi – Nguyên Hồng)
Gợi ý trả lời
a) Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm *Cửa biển* qua bài viết
Theo bài viết, bộ tiểu thuyết *Cửa biển* gắn liền với quãng đời và sự gắn bó máu thịt của Nguyên Hồng với thành phố cảng Hải Phòng:
- Nguyên Hồng đến với Hải Phòng từ khi còn trẻ, sống lăn lộn, chìm nổi ngay giữa những khu lao động nghèo, xóm thợ, bến cảng của thành phố. Ông không viết *Cửa biển* từ chỗ đứng của người quan sát bên ngoài mà từ chính những năm tháng nếm trải, chứng kiến và chia sẻ số phận với lớp dân nghèo nơi đây.
- Hải Phòng – một thành phố cảng công nghiệp, nơi tụ hội của phu phen, thợ thuyền, dân tứ xứ tha hương kiếm sống – trở thành "mảnh đất", thành nguồn tư liệu sống và nguồn cảm hứng trực tiếp để nhà văn thai nghén, xây dựng tác phẩm trong một thời gian dài.
- Vì thế *Cửa biển* ra đời như kết quả của cả một quá trình tích lũy vốn sống, tình cảm gắn bó sâu nặng và ý thức muốn dựng lại bức tranh đời sống, con người Hải Phòng qua những biến động lịch sử – xã hội mà chính nhà văn đã sống cùng.
b) Tác động của hoàn cảnh ấy đến việc lựa chọn đề tài và tái hiện đời sống trong tác phẩm
Hoàn cảnh gắn bó máu thịt với Hải Phòng đã in dấu đậm nét lên tác phẩm:
- *Về lựa chọn đề tài:* Chính vốn sống ở thành phố cảng đã hướng ngòi bút Nguyên Hồng đến đề tài về những người lao động nghèo khổ, cùng cực – phu phen, thợ thuyền, dân lao động nơi bến cảng, xóm nghèo – cùng cuộc sống lầm than và những chuyển biến của xã hội Hải Phòng. Đây cũng là mảng đề tài quen thuộc, sở trường, nhất quán trong sự nghiệp của ông.
- *Về việc tái hiện đời sống:* Do viết từ những điều mắt thấy tai nghe, từng trải nên nhà văn tái hiện đời sống một cách chân thực, cụ thể, sinh động, giàu chi tiết hiện thực – từ cảnh vật, không khí thành phố cảng đến số phận, tâm lí, ngôn ngữ của con người. Sự gắn bó ấy còn khiến trang viết thấm đẫm tình yêu thương, sự đồng cảm, trân trọng đối với những con người lao động nghèo, làm cho bức tranh đời sống trong *Cửa biển* vừa hiện thực vừa chan chứa cảm xúc nhân đạo.
→ Như vậy, hoàn cảnh ra đời đặc biệt – sự am hiểu và gắn bó sâu sắc với Hải Phòng – vừa quy định đề tài, vừa làm nên chiều sâu hiện thực và sức rung cảm của tác phẩm.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.