Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài tập 6, câu 3 trang 41 SBT Ngữ văn 8

Đọc hiểu truyện cười   Gợi ý trả lời

Đề bài

Truyện cười thường có những yếu tố bất ngờ. Em hãy chỉ ra yếu tố bất ngờ trong truyện Lười đâu mà lười thế. Yếu tố bất ngờ đó tạo ra ý nghĩa cho truyện kể như thế nào?
(văn bản: Lười đâu mà lười thế (Kho tàng truyện tiếu lâm Việt Nam, Nguyễn Cừ – Phan Trọng Thưởng biên soạn, sưu tầm, chọn tuyển))

Gợi ý trả lời

a) Yếu tố bất ngờ trong truyện *Lười đâu mà lười thế*:

Yếu tố bất ngờ nằm ở kết thúc truyện. Người chồng vốn lười có tiếng; khi vợ phải đi vắng mấy ngày, người vợ đã lo liệu rất chu đáo: làm một chiếc bánh thật to, khoét lỗ ở giữa rồi tròng vào cổ chồng để anh ta chỉ việc cúi xuống là ăn được, không phải nhấc tay động chân. Người đọc vì thế yên trí rằng anh chồng chắc chắn sẽ no đủ.

Thế nhưng khi người vợ trở về thì phát hiện chồng đã chết (lả) vì đói. Điều bất ngờ, phi lí đến bật cười là: anh ta chỉ ăn hết phần bánh ngay trước miệng, còn phần bánh còn lại thì lười đến mức không buồn xoay chiếc bánh quanh cổ để ăn tiếp, nên dù cổ vẫn đeo bánh mà vẫn chịu chết đói.

Sự bất ngờ được tạo nên nhờ mâu thuẫn trái tự nhiên: có sẵn thức ăn kề miệng mà vẫn chết đói — một kết cục không ai ngờ tới và hoàn toàn ngược với lẽ thường.

b) Ý nghĩa mà yếu tố bất ngờ tạo ra cho truyện kể:

- Gây cười: Tình huống bất ngờ, vô lí đến mức phi lí ấy bật ra tiếng cười sảng khoái cho người đọc — đặc trưng của truyện cười.
- Tô đậm, phóng đại thói xấu: Yếu tố bất ngờ đẩy thói lười biếng lên mức cực điểm, khiến nó hiện ra lố bịch, kệch cỡm, đáng cười.
- Phê phán, răn dạy: Qua tiếng cười, truyện châm biếm, chế giễu và phê phán thói lười nhác đến mức tự hại mình; đồng thời nhắn nhủ, răn mọi người phải siêng năng, chăm chỉ lao động, bởi lười biếng quá độ có thể dẫn đến hậu quả thảm hại.

Như vậy, chính yếu tố bất ngờ ở phần kết là "nút thắt" tạo nên tiếng cười và chuyển tải trọn vẹn ý nghĩa phê phán, giáo dục của truyện.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.