Giải Bài tập 5 - Câu 3 trang 40 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Em hãy đoán mức độ mối quan hệ của chủ và khách trong truyện, từ đó giải thích tại sao chủ nhà trở thành đối tượng bị chế giễu.
(văn bản: Cười ngỗng mà về (Kho tàng truyện tiếu lâm Việt Nam, Nguyễn Cừ – Phan Trọng Thưởng biên soạn))
Gợi ý trả lời
a) Mức độ mối quan hệ giữa chủ và khách
Qua cách ứng xử của hai nhân vật trong truyện *Cười ngỗng mà về*, có thể đoán chủ và khách không phải là người thân thiết, gắn bó mà chỉ là chỗ quen biết xã giao, có phần khách khí:
- Khách đến chơi nhưng chủ nhà không thật lòng tiếp đãi, chỉ giữ phép lịch sự bề ngoài (mời mọc cho có, tiếc của, không muốn thiết đãi tử tế).
- Khách cũng không suồng sã, không đòi hỏi mà giữ thái độ ý tứ, kín đáo; đến khi nhận ra sự keo kiệt của chủ thì chọn cách bỏ về với một tiếng cười ("cười ngỗng mà về") chứ không trách móc thẳng thừng.
→ Nếu là bạn bè thân, hai bên đã cư xử thoải mái, chân tình; còn ở đây mọi lời nói, cử chỉ đều dè dặt, khách sáo, chứng tỏ quan hệ chỉ ở mức quen biết thông thường, chưa đủ gần gũi.
b) Vì sao chủ nhà trở thành đối tượng bị chế giễu
Chủ nhà bị chế giễu vì tính keo kiệt, bủn xỉn, trọng của hơn trọng người đặt trong tình huống giao tiếp:
- Đã mời khách tới nhà mà lại tiếc rẻ miếng ăn, bày ra đủ cách để khỏi phải thiết đãi → đi ngược lại đạo lí hiếu khách quen thuộc của người Việt ("khách đến nhà không gà thì vịt").
- Thói keo kiệt ấy bị chính khách và người đọc nhìn thấu; cái cười của khách khi ra về là lời phê phán nhẹ nhàng mà thấm thía: sự hà tiện đã khiến chủ nhà tự biến mình thành trò cười.
- Truyện dùng tiếng cười trào phúng để phơi bày thói xấu: nhân vật không bị mắng chửi mà bị "hạ bệ" bằng sự lố bịch trong chính hành vi của mình — đó là đặc trưng của truyện cười dân gian (mua vui nhưng kín đáo gửi gắm bài học).
→ Như vậy, mức độ quan hệ xã giao, xa cách đã làm lộ rõ bản chất keo kiệt của chủ nhà: với người không thân, lòng hẹp hòi càng dễ bộc lộ, và chính thói bủn xỉn ấy là nguyên nhân khiến chủ nhà trở thành đối tượng bị chế giễu, phê phán.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.