Giải Bài tập 2, câu 4 trang 20 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Đọc lại văn bản Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam (từ Trong ba bài thơ đến cho nhẹ nhõm trong sáng?) trong SGK (tr. 63) và trả lời các câu hỏi:
Em có nhận xét gì về cách tác giả nêu bằng chứng trong đoạn trích?
(văn bản: Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam (Xuân Diệu))
Gợi ý trả lời
Nhận xét về cách tác giả (Xuân Diệu) nêu bằng chứng trong đoạn trích
a) Bằng chứng cụ thể, tiêu biểu và được chọn lọc kĩ
Để làm sáng tỏ nhận định Nguyễn Khuyến là "nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam", Xuân Diệu không nói chung chung mà trích dẫn trực tiếp những câu thơ, hình ảnh tiêu biểu rút ra từ cả ba bài thơ thu (*Thu vịnh, Thu điếu, Thu ẩm*): "trời thu xanh ngắt mấy tầng cao", "cần trúc lơ phơ", "nước biếc trông như tầng khói phủ", "lá vàng trước gió khẽ đưa vèo"... Mỗi bằng chứng đều là chi tiết đặc sắc, đủ sức thuyết phục người đọc.
b) Bằng chứng phong phú, có hệ thống
Tác giả huy động dẫn chứng từ cả ba bài thơ chứ không chỉ một bài, lại sắp xếp, đối chiếu chúng với nhau (ví dụ so sánh cái "xanh ngắt" được dùng lặp lại trong ba bài). Nhờ vậy, bằng chứng vừa giàu có, vừa được tổ chức mạch lạc, soi chiếu lẫn nhau để tô đậm cái "hồn thu" của làng cảnh Việt Nam.
c) Nêu bằng chứng luôn đi liền với phân tích, bình luận
Đây là nét nổi bật nhất: Xuân Diệu không để dẫn chứng đứng trơ trọi mà sau mỗi lần trích thơ đều cắt nghĩa, phân tích tinh tế (phân tích màu sắc, đường nét, âm thanh, cái thần của cảnh vật). Bằng chứng (lí lẽ về thơ) hòa quyện với lời bình giàu cảm xúc, khiến đoạn văn nghị luận vừa chặt chẽ, có sức thuyết phục, vừa thấm đẫm chất trữ tình.
d) Qua cách nêu bằng chứng, bộc lộ sự am hiểu và tình yêu thơ sâu sắc
Cách chọn và phân tích bằng chứng cho thấy Xuân Diệu là người đọc tinh tế, am tường và yêu tha thiết thơ Nguyễn Khuyến cũng như cảnh sắc quê hương; chính điều đó làm cho lí lẽ, bằng chứng của ông vừa khách quan vừa truyền được cảm hứng tới người đọc.
Kết luận: Tác giả nêu bằng chứng một cách cụ thể, chọn lọc, phong phú và có hệ thống; đặc biệt luôn gắn bằng chứng với sự phân tích, bình luận tinh tế, giàu cảm xúc, nhờ đó đoạn trích vừa giàu sức thuyết phục vừa hấp dẫn.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.