Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Bài tập 1, câu 5 trang 20 SBT Ngữ văn 8

Bài 8. Nhà văn và trang viết   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc lại văn bản Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam (từ Không còn những ước lệ văn hoa sang trọng đến một câu thơ hiếm có) trong SGK (tr. 62 – 63) và trả lời các câu hỏi:
Tác giả cho rằng các câu 2, 3, 4, 5 của bài thơ Thu ẩm "hay trong cái thực của nông thôn đồng bằng Bắc Bộ, chứ không bay đi đâu xa khác". Em hiểu như thế nào về đánh giá trên?
(văn bản: Nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam (Xuân Diệu))

Gợi ý trả lời

Bài 8 — Bài tập 1, câu 5 (tr. 21)

*Nhận xét cần hiểu:* Xuân Diệu cho rằng các câu 2, 3, 4, 5 của bài *Thu ẩm* (Nguyễn Khuyến) "hay trong cái thực của nông thôn đồng bằng Bắc Bộ, chứ không bay đi đâu xa khác".

a) Nhắc lại bốn câu thơ được nói tới

> Ngõ tối đêm sâu đóm lập loè, *(câu 2)*
> Lưng giậu phất phơ màu khói nhạt, *(câu 3)*
> Làn ao lóng lánh bóng trăng loe. *(câu 4)*
> Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt? *(câu 5)*

b) "Cái thực của nông thôn đồng bằng Bắc Bộ" là gì?

Mỗi hình ảnh trong bốn câu đều là chi tiết có thật, quen thuộc, đặc trưng của làng quê Bắc Bộ, được nhà thơ quan sát trực tiếp chứ không vay mượn:
- *Ngõ tối đêm sâu đóm lập loè*: con ngõ nhỏ hun hút trong đêm thu, ánh đom đóm chập chờn — cảnh rất thật của xóm làng.
- *Lưng giậu phất phơ màu khói nhạt*: làn khói (sương) mỏng vương trên bờ giậu — nét chỉ vùng quê mới có.
- *Làn ao lóng lánh bóng trăng loe*: ánh trăng tan loang trên mặt ao — cái ao là hình ảnh rất riêng của đồng bằng Bắc Bộ.
- *Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt?*: sắc trời thu xanh thẳm, trong veo đúng như bầu trời mùa thu phương Bắc.

c) Vì sao Xuân Diệu khẳng định cái hay nằm ở "cái thực"?

- Thơ thu cổ điển thường dùng hình ảnh ước lệ, văn hoa, sang trọng vay mượn (rừng phong, lá đỏ, chén vàng, sen tàn…), tả mùa thu chung chung, "bay đi đâu xa" khỏi cuộc sống Việt Nam.
- Trái lại, Nguyễn Khuyến dựng nên bức tranh thu từ chính cảnh vật quê mình, với màu sắc, đường nét, ánh sáng rất đỗi dung dị, đời thường. Vẻ đẹp của thơ vì thế sinh ra từ sự chân thực của cảnh và tình, chứ không nhờ tô vẽ cầu kì.
- Chính cái "thực" ấy khiến bức tranh thu vừa đẹp, vừa gần gũi, vừa thấm đượm hồn quê và tình yêu quê hương kín đáo của tác giả.

d) Kết luận

Đánh giá của Xuân Diệu khẳng định nét độc đáo của Nguyễn Khuyến: ông đã đưa mùa thu đích thực của làng cảnh Việt Nam — của đồng bằng Bắc Bộ — vào thơ. Cái hay của bốn câu thơ không đến từ những hình ảnh ước lệ, xa lạ, mà toát lên từ sự chân thực, bình dị, gắn bó máu thịt với quê hương; nhờ đó Nguyễn Khuyến xứng đáng là "nhà thơ của quê hương làng cảnh Việt Nam".

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.