Giải Bài 5 trang 18 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Chồi biếc bây giờ đứt nhựa
Thân cành đau không cây ơi
Biện pháp tu từ được sử dụng trong những câu thơ trên là gì? Nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó.
(văn bản: Lá bưởi lá chanh – Lưu Quang Vũ)
Gợi ý trả lời
a) Xác định biện pháp tu từ
Biện pháp tu từ chính được sử dụng trong hai câu thơ là nhân hóa (kết hợp với cách gọi – đáp "cây ơi" mang sắc thái trò chuyện, giãi bày).
- Từ ngữ vốn chỉ trạng thái, cảm xúc của con người được dùng để nói về cây: cành cây "đứt nhựa" thì "đau" như con người bị thương; tiếng gọi "cây ơi" biến cái cây thành một đối tượng có hồn, được trò chuyện, sẻ chia.
b) Tác dụng
- Làm cho hình ảnh cây cối trở nên sinh động, có hồn, gần gũi như một sinh thể biết cảm nhận nỗi đau, chứ không còn là vật vô tri.
- Gợi tả sâu sắc nỗi đau, sự mất mát: chồi biếc đang xanh non bỗng bị "đứt nhựa", thân cành "đau" – đó cũng là hình ảnh ẩn dụ cho những tổn thương, chia lìa, dang dở trong cuộc đời con người.
- Thể hiện tình cảm yêu thương, sự đồng cảm, xót xa của nhà thơ đối với thiên nhiên và với con người; qua tiếng gọi "cây ơi" ta thấy được tâm hồn tinh tế, giàu yêu thương của Lưu Quang Vũ.
- Góp phần làm cho câu thơ thêm giàu sức gợi, giàu cảm xúc, tạo ấn tượng và lay động lòng người đọc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.