Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Bài tập 1 trang 83 SBT Ngữ văn 8

Đọc mở rộng (bài 8 và bài 9)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Các văn bản đọc mở rộng ở bài 8 và bài 9 thuộc văn bản phi hư cấu: nghị luận văn học và văn bản thông tin. Việc tìm kiếm văn bản nghị luận văn học ở phần đọc mở rộng cho bài 8 (bài tập 1) có phần khó, vì vậy nội dung văn bản em tìm đọc có thể mở và linh hoạt hơn, miễn là văn bản tìm được đúng là văn bản nghị luận văn học. Em có thể tìm thấy văn bản nghị luận văn học phù hợp từ các tiểu luận, sách phê bình văn học có trong tủ sách của lớp, thư viện trường hoặc ở hiệu sách.
Khi đọc các văn bản nghị luận văn học, trước hết, em cần nắm được: Vấn đề được bàn luận trong văn bản là gì? Ý kiến của người viết về vấn đề đó như thế nào? Thông thường, em có thể tìm thấy câu trả lời cho hai câu hỏi này ngay từ phần mở đầu của văn bản. Để thuyết phục người đọc đồng ý với ý kiến của mình về vấn đề được bàn, trong một văn bản nghị luận, người viết thường sử dụng nhiều lí lẽ và bằng chứng để chứng minh. Các lí lẽ thường được trình bày tách bạch trong những đoạn văn riêng biệt. Ngoài việc lựa chọn vấn đề bàn luận và ý kiến của người viết về vấn đề đó thì cách mà người viết sử dụng, sắp xếp các lí lẽ, bằng chứng để đạt mục đích thuyết phục người đọc cũng là những nội dung quan trọng mà em cần chú ý khi đọc một văn bản nghị luận. Khác với văn bản nghị luận xã hội, bằng chứng trong văn bản nghị luận văn học là những câu văn, đoạn văn, dòng thơ, chi tiết, hình ảnh,… được dẫn từ tác phẩm văn học; những tài liệu, trích dẫn liên quan đến tác phẩm, tác giả, thể loại văn học được dùng để làm sáng tỏ luận điểm.

Hãy ghi lại đầy đủ nội dung vào nhật kí đọc sách do em tự thiết kế.

Gợi ý trả lời

Bài tập 1 (trang 84) — Đọc mở rộng bài 8: Văn bản nghị luận văn học

*Gợi ý cách làm:* Em chọn một văn bản nghị luận văn học ngoài SGK (một tiểu luận, một bài phê bình trong tủ sách của lớp, thư viện trường hoặc hiệu sách), đọc kĩ rồi ghi lại vào một mẫu *nhật kí đọc sách do em tự thiết kế*. Nhật kí phải làm rõ bốn nội dung cốt lõi của một văn bản nghị luận văn học: vấn đề bàn luận – ý kiến người viết – lí lẽ và bằng chứng – cách sắp xếp lí lẽ, bằng chứng, kèm cảm nhận của bản thân. Dưới đây là một bài làm mẫu.

---

## 📒 NHẬT KÍ ĐỌC SÁCH CỦA EM
*(mẫu em tự thiết kế)*

| Mục | Nội dung ghi chép |
|---|---|
| Tên văn bản | *Xuân Diệu* (bài phê bình trong tập *Thi nhân Việt Nam*) |
| Tác giả | Hoài Thanh – Hoài Chân |
| Nguồn / nơi tìm đọc | Cuốn *Thi nhân Việt Nam*, thư viện trường |
| Thể loại | Văn bản nghị luận văn học (bài phê bình thơ) |
| Ngày đọc | … / … / … |

### a) Vấn đề được bàn luận trong văn bản là gì?
Văn bản bàn về thơ của Xuân Diệu và vị trí của ông trong phong trào Thơ mới: thơ Xuân Diệu *mới* ở chỗ nào, vì sao Xuân Diệu lại là một gương mặt tiêu biểu, đặc sắc của thơ ca lãng mạn Việt Nam 1932 – 1945.

###

b) Ý kiến (quan điểm) của người viết về vấn đề đó như thế nào?
Người viết khẳng định: Xuân Diệu là "nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới" — thơ ông mới mẻ cả ở cảm xúc nồng nàn, tha thiết với cuộc sống trần thế lẫn ở cách dùng từ, cách diễn đạt chịu ảnh hưởng của thơ phương Tây. Ý kiến này được nêu ngay ở phần mở đầu, giúp người đọc nắm được thái độ trân trọng, đề cao của tác giả.

###

c) Những lí lẽ và bằng chứng người viết dùng để thuyết phục
Em ghi lại các lí lẽ và bằng chứng theo từng đoạn (mỗi lí lẽ được trình bày tách bạch):

- Lí lẽ 1: Thơ Xuân Diệu thể hiện một tâm hồn khát khao giao cảm, yêu đời, yêu cuộc sống đến cuồng nhiệt.
- *Bằng chứng:* những dòng thơ bộc lộ niềm say mê sự sống, tuổi trẻ, tình yêu được dẫn trực tiếp từ thơ Xuân Diệu (ví dụ cảm hứng "vội vàng", muốn ôm trọn cả sự sống).
- Lí lẽ 2: Thơ Xuân Diệu "mới" trong cách cảm nhận thời gian, tuổi trẻ — lấy con người, tuổi xuân làm chuẩn mực của cái đẹp thay cho thiên nhiên như thơ cũ.
- *Bằng chứng:* các hình ảnh, câu thơ so sánh vẻ đẹp thiên nhiên với con người.
- Lí lẽ 3: Sự mới mẻ còn ở ngôn ngữ, cách đặt câu, cách dùng từ chịu ảnh hưởng thơ Pháp, đôi khi khiến người đọc quen lối cũ thấy "lạ tai".
- *Bằng chứng:* những cách diễn đạt, kết hợp từ mới lạ được trích trong thơ ông.

> Lưu ý về bằng chứng: Khác với nghị luận xã hội, bằng chứng ở đây là những dòng thơ, hình ảnh, chi tiết lấy trực tiếp từ tác phẩm của Xuân Diệu và các nhận định liên quan đến tác giả, thời đại — dùng để làm sáng tỏ luận điểm.

###

d) Cách người viết sắp xếp, sử dụng lí lẽ và bằng chứng
- Mở đầu nêu luận điểm bao trùm ("nhà thơ mới nhất"), tạo ấn tượng và định hướng cho cả bài.
- Tiếp đó lần lượt triển khai từng lí lẽ trong các đoạn riêng biệt, đi từ nội dung cảm xúc → cách cảm nhận → hình thức ngôn ngữ, sắp xếp mạch lạc theo lối quy nạp – diễn dịch kết hợp.
- Mỗi lí lẽ đều gắn liền với bằng chứng trích từ chính thơ Xuân Diệu, khiến lời bình vừa giàu cảm xúc vừa có sức thuyết phục.
- Giọng văn phê bình tinh tế, trân trọng, giàu hình ảnh, không áp đặt mà dẫn dắt người đọc cùng rung cảm.

###

e) Cảm nhận của em sau khi đọc
Qua văn bản, em hiểu vì sao Xuân Diệu được gọi là nhà thơ của mùa xuân, tuổi trẻ và tình yêu. Em cũng học được cách người viết nghị luận văn học: nêu rõ ý kiến, dùng lí lẽ tách bạch và lấy chính câu thơ làm bằng chứng để thuyết phục người đọc.

---

*Em có thể thay văn bản mẫu trên bằng bất kì bài phê bình/tiểu luận nào khác (ví dụ Hoài Thanh viết về Thế Lữ, Xuân Diệu viết về thơ Nguyễn Khuyến…), miễn là ghi đủ 5 mục a → e theo mẫu nhật kí tự thiết kế này.*

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.