Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài tập 1 trang 18 SBT Ngữ văn 8

Bài 3. Lời sông núi   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc lại văn bản Hịch tướng sĩ trong SGK (tr. 59 – 62) và trả lời các câu hỏi:

1. Trần Quốc Tuấn khẳng định sự đối đãi của mình đối với các tì tướng không kém gì cách đối đãi của Vương Công Kiên và Cốt Đãi Ngột Lang dành cho các viên tướng dưới quyền nhằm mục đích gì?

2. Khi khẳng định số phận tương lai của bản thân (chủ tướng) cùng gia đình cũng như số phận tương lai của các tì tướng và gia đình của họ, Trần Quốc Tuấn muốn các tì tướng nhận ra điều gì?

3. Trần Quốc Tuấn đã yêu cầu các viên tướng dưới quyền thực hiện những điều gì để có thể chống giặc?

4. Thay vì dùng quyền của chủ tướng để ra lệnh cho các tì tướng, Trần Quốc Tuấn lại chỉ chia sẻ: "Ta viết ra bài hịch này để các ngươi biết bụng ta.". Em hãy làm rõ giá trị của lời chia sẻ ấy.

5. Nêu cảm nhận của em về mối quan hệ giữa Trần Quốc Tuấn và các tì tướng.
(văn bản: Hịch tướng sĩ – Trần Quốc Tuấn)

Gợi ý trả lời

Bài tập 1 (trang 19) — Văn bản _Hịch tướng sĩ_ (Trần Quốc Tuấn)

Câu 1. Trần Quốc Tuấn nhắc lại gương Vương Công Kiên, Cốt Đãi Ngột Lang đối đãi tốt với tì tướng, rồi khẳng định mình cũng đối đãi với các tướng dưới quyền không kém gì như thế ("không có mặc thì ta cho áo, không có ăn thì ta cho cơm; quan nhỏ thì ta thăng chức, lương ít thì ta cấp bổng..."). Mục đích của lời khẳng định ấy là:

- a) Cho các tì tướng thấy rõ ân nghĩa sâu nặng, tình cảm gắn bó như ruột thịt mà chủ tướng đã dành cho họ, từ đó khơi dậy lòng biết ơn và tinh thần trách nhiệm.
-

b) Nhắc họ nhớ đến tấm gương các viên tướng xưa đã xả thân báo đáp chủ soái, để thức tỉnh các tì tướng cũng phải biết đền ơn nước, báo nghĩa chủ — tức là ra sức rèn luyện, quyết tâm đánh giặc.

Câu 2. Trần Quốc Tuấn đặt chung số phận của chủ tướng và gia đình ông với số phận của các tì tướng và gia đình họ: nếu để nước mất thì "chẳng những thái ấp của ta không còn mà bổng lộc các ngươi cũng mất; chẳng những gia quyến của ta bị tan mà vợ con các ngươi cũng khốn; chẳng những xã tắc tổ tông ta bị giày xéo mà phần mộ cha mẹ các ngươi cũng bị quật lên...". Qua đó, ông muốn các tì tướng nhận ra:

- a) Vận mệnh của mỗi người, mỗi gia đình gắn liền với vận mệnh của đất nước; nước mất thì nhà tan, không ai có thể an toàn, sung sướng riêng được.
-

b) Vì quyền lợi sống còn của chính bản thân, gia đình họ và vì sự tồn vong của Tổ quốc, mỗi tì tướng phải đồng lòng với chủ tướng, quyết tâm đánh đuổi giặc ngoại xâm.

Câu 3. Để có thể chống giặc, Trần Quốc Tuấn yêu cầu các viên tướng dưới quyền:

- a) Phải biết lo xa, nêu cao cảnh giác: "biết lo xa", "huấn luyện quân sĩ, tập dượt cung tên".
-

b) Ra sức rèn luyện võ nghệ, chăm học tập binh thư — cụ thể là học theo cuốn _Binh thư yếu lược_ do chính ông soạn ra.
-

c) Từ bỏ những thú vui tầm thường, lối sống hưởng lạc (chọi gà, cờ bạc, săn bắn, rượu ngon, mê tiếng hát...) để một lòng tập trung cho việc rèn quân, đánh giặc, giữ nước.

Câu 4. Thay vì dùng quyền chủ tướng để ra lệnh, Trần Quốc Tuấn chỉ chia sẻ: _"Ta viết ra bài hịch này để các ngươi biết bụng ta."_ Giá trị của lời chia sẻ ấy:

- a) Cho thấy ông không áp đặt bằng mệnh lệnh mà bày tỏ tấm lòng chân thành, thẳng thắn, mong các tì tướng tự hiểu, tự thức tỉnh và hành động bằng ý thức tự giác chứ không phải vì sợ uy quyền.
-

b) Lời lẽ ấy thể hiện sự tin cậy, tôn trọng và tình cảm gần gũi, chân tình giữa chủ tướng với các tướng sĩ — một cách thuyết phục bằng cái tâm, bằng tình nghĩa.
-

c) Chính vì xuất phát từ tấm lòng chân thực nên lời hịch có sức lay động, cảm hóa mạnh mẽ, khơi dậy lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và quyết tâm chiến đấu nơi mỗi người nghe.

Câu 5. Cảm nhận về mối quan hệ giữa Trần Quốc Tuấn và các tì tướng:

- a) Đó là mối quan hệ chủ — tướng nhưng chan chứa tình nghĩa, gắn bó keo sơn như người thân trong một nhà: chủ tướng chăm lo cho các tì tướng từ miếng ăn, manh áo, chức tước, bổng lộc, cùng nhau chia sẻ mọi vui buồn, sống chết.
-

b) Trần Quốc Tuấn vừa là người chủ tướng nghiêm khắc, vừa là người anh, người đồng chí ân cần, hết lòng vì tướng sĩ; ông lo cho vận mệnh của họ như lo cho chính mình.
-

c) Qua đó, em cảm nhận được tấm lòng yêu nước thiết tha, nhân cách lớn của vị chủ tướng và tình cảm quân — tướng đồng lòng, trên dưới một dạ — cội nguồn sức mạnh làm nên hào khí Đông A và những chiến thắng oanh liệt của quân dân nhà Trần.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.