Giải Nói và nghe trang 45 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Chọn một trong hai đề bài sau đây để lập dàn ý cho bài nói và trình bày trong nhóm:
1. Từ hình tượng "cô gái mở đường" trong đoạn thơ được trích dẫn của bài tập 1, phần Đọc hiểu và Thực hành tiếng Việt, hãy trình bày suy nghĩ của em về tình yêu và trách nhiệm của con người với quê hương, đất nước.
2. Thói kiêu căng không chỉ khiến chúng ta trở nên lố bịch mà còn cản trở sự tiến bộ của mỗi người. Trình bày suy nghĩ của em về ý kiến đó.
Gợi ý trả lời
# Nói và nghe: Lập dàn ý cho bài nói
Yêu cầu chung của tiết Nói và nghe (SBT Ngữ văn 8 – KNTT): Em chọn một trong hai đề, lập dàn ý cho bài nói *trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội* (bố cục ba phần: Mở đầu – Triển khai – Kết thúc), sau đó dựa vào dàn ý để nói trước nhóm. Dưới đây là dàn ý tham khảo cho cả hai đề.
---
## a) Đề 1 – Suy nghĩ về tình yêu và trách nhiệm với quê hương, đất nước (từ hình tượng "cô gái mở đường")
1. Mở đầu
- Chào hỏi, giới thiệu bản thân và vấn đề sẽ trình bày.
- Dẫn vào từ hình tượng *"cô gái mở đường"* trong đoạn thơ (những cô thanh niên xung phong phá bom, mở đường ra tiền tuyến thời chống Mĩ).
- Nêu ý kiến khái quát: Hình tượng ấy gợi cho em suy nghĩ sâu sắc về tình yêu và trách nhiệm của con người với quê hương, đất nước.
2. Triển khai (lần lượt làm rõ từng ý, có lí lẽ + dẫn chứng)
- Ý 1 – Giải thích/khơi gợi từ hình tượng: "Cô gái mở đường" là biểu tượng của tuổi trẻ gan dạ, sẵn sàng hi sinh thầm lặng vì con đường, vì chiến thắng chung của dân tộc → vẻ đẹp của lòng yêu nước gắn với hành động cụ thể.
- Ý 2 – Tình yêu quê hương, đất nước là gì: Là tình cảm gắn bó, tự hào với nơi mình sinh ra, với con người, lịch sử, văn hoá của Tổ quốc; là cội nguồn tạo nên sức mạnh dân tộc.
- Ý 3 – Trách nhiệm đi liền với tình yêu: Yêu nước không chỉ là cảm xúc mà phải biến thành trách nhiệm và hành động: như các cô gái mở đường đã dám dấn thân, chịu gian khổ, hi sinh.
- Ý 4 – Liên hệ thế hệ hôm nay, đặc biệt là học sinh: Yêu nước thời bình thể hiện qua việc chăm học, rèn đạo đức, giữ gìn môi trường, bảo vệ di sản, sống trung thực, sẵn sàng cống hiến khi đất nước cần.
- Ý 5 – Bàn luận mở rộng / phản đề: Phê phán lối sống vô cảm, ích kỉ, thờ ơ với vận mệnh đất nước; khẳng định mỗi việc tốt nhỏ cũng là biểu hiện của trách nhiệm công dân.
3. Kết thúc
- Khẳng định lại: Hình tượng "cô gái mở đường" nhắc nhở mỗi người phải nuôi dưỡng tình yêu và gánh vác trách nhiệm với quê hương, đất nước.
- Rút ra bài học/lời nhắn cho bản thân và các bạn; cảm ơn và mời nhóm trao đổi.
---
##
b) Đề 2 – Suy nghĩ về ý kiến: "Thói kiêu căng khiến ta lố bịch và cản trở sự tiến bộ"
1. Mở đầu
- Chào hỏi, giới thiệu bản thân và vấn đề.
- Nêu ý kiến cần bàn: *"Thói kiêu căng không chỉ khiến chúng ta trở nên lố bịch mà còn cản trở sự tiến bộ của mỗi người."*
- Khẳng định thái độ: Em hoàn toàn đồng tình với ý kiến đó.
2. Triển khai
- Ý 1 – Giải thích: *Kiêu căng* là tự cao tự đại, coi mình hơn người, xem thường người khác (liên hệ nhân vật Dế Mèn khi "tưởng mình là tay ghê gớm"). *Lố bịch* là nực cười, đáng chê; *cản trở sự tiến bộ* là làm ta không thể học hỏi, tiến lên.
- Ý 2 – Vì sao kiêu căng khiến ta lố bịch: Người kiêu căng thường ảo tưởng về mình, khoe khoang quá mức, nói và làm thiếu khiêm tốn → trở nên kệch cỡm, mất thiện cảm trong mắt mọi người.
- Ý 3 – Vì sao kiêu căng cản trở tiến bộ: Tự mãn khiến ta ngừng cố gắng, không chịu lắng nghe, không nhận ra khuyết điểm để sửa; xa rời bạn bè, mất cơ hội học hỏi → ngày càng tụt lại.
- Ý 4 – Dẫn chứng: Dế Mèn vì kiêu căng mà bày trò dại dột, gián tiếp gây ra cái chết của Dế Choắt rồi phải ân hận; hoặc dẫn chứng thực tế về người giỏi nhưng tự phụ nên thất bại.
- Ý 5 – Bàn luận/mở rộng: Trái với kiêu căng là khiêm tốn – đức tính giúp con người biết mình, biết người, không ngừng tiến bộ. Cần phân biệt tự tin lành mạnh với tự cao tự đại.
3. Kết thúc
- Khẳng định lại tính đúng đắn của ý kiến.
- Bài học: Mỗi người cần loại bỏ thói kiêu căng, sống khiêm tốn, cầu tiến; cảm ơn và mời nhóm góp ý.
---
> Lưu ý khi trình bày trong nhóm: nói rõ ràng, có mở – thân – kết; kết hợp ngữ điệu, ánh mắt, cử chỉ; nêu dẫn chứng thuyết phục và sẵn sàng lắng nghe, phản hồi ý kiến của các bạn.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.