Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài 1.1 trang 13 SBT Ngữ văn 8

Bài 2. Vẻ đẹp cổ điển   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc lại bài thơ Thu điếu (Mùa thu câu cá) trong SGK (tr. 40) và thực hiện các yêu cầu sau:

1. Kẻ bảng theo mẫu dưới đây (vào vở) và điền thông tin về đặc điểm của thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật được thể hiện trong bài thơ:
(văn bản: Thu điếu (Mùa thu câu cá) – Nguyễn Khuyến)

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 13 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng mẫu cần điền gồm 5 cột và các dòng để trống cho học sinh điền:

| Câu | Luật bằng trắc | Niêm | Vần | Đối |
|---|---|---|---|---|
| | | | | |
| | | | | |

Gợi ý trả lời

Văn bản khảo sát: _Thu điếu (Mùa thu câu cá)_ – Nguyễn Khuyến

> Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,
> Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.
> Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,
> Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo.
> Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt,
> Ngõ trúc quanh co khách vắng teo.
> Tựa gối buông cần lâu chẳng được,
> Cá đâu đớp động dưới chân bèo.

Cách xác định (nhắc lại kiến thức SGK lớp 8):

- *Luật bằng trắc:* xét các tiếng thứ 2 – 4 – 6 của mỗi dòng ("nhất – tam – ngũ bất luận; nhị – tứ – lục phân minh"). Tiếng thứ 2 của câu 1 là "thu" (thanh bằng) ⇒ bài thơ làm theo luật bằng.
- *Niêm:* hai câu niêm nhau khi tiếng thứ 2 cùng thanh (cùng bằng hoặc cùng trắc). Luật niêm: câu 1 – 8, câu 2 – 3, câu 4 – 5, câu 6 – 7.
- *Vần:* gieo một vần bằng (độc vận) ở cuối các câu 1, 2, 4, 6, 8: vần "eo" (veo – teo – vèo – teo – bèo).
- *Đối:* bắt buộc đối ở hai cặp câu thực (3 – 4) và luận (5 – 6).

Bảng điền hoàn chỉnh:

| Câu | Luật bằng trắc (tiếng 2 – 4 – 6) | Niêm | Vần | Đối |
|---|---|---|---|---|
| 1 | B – T – B | niêm với câu 8 | _veo_ (vần) | |
| 2 | T – B – T | niêm với câu 3 | _teo_ (vần) | |
| 3 | T – B – T | niêm với câu 2 | | đối với câu 4 |
| 4 | B – T – B | niêm với câu 5 | _vèo_ (vần) | đối với câu 3 |
| 5 | B – T – B | niêm với câu 4 | | đối với câu 6 |
| 6 | T – B – T | niêm với câu 7 | _teo_ (vần) | đối với câu 5 |
| 7 | T – B – T | niêm với câu 6 | | |
| 8 | B – T – B | niêm với câu 1 | _bèo_ (vần) | |

(B = tiếng thanh bằng; T = tiếng thanh trắc.)

Minh hoạ phép đối:

- Cặp thực (3 – 4): "Sóng biếc" / "Lá vàng" — "theo làn" / "trước gió" — "hơi gợn tí" / "khẽ đưa vèo" (danh từ đối danh từ, động từ đối động từ, thanh bằng đối thanh trắc).
- Cặp luận (5 – 6): "Tầng mây" / "Ngõ trúc" — "lơ lửng" / "quanh co" — "trời xanh ngắt" / "khách vắng teo".

Nhận xét: _Thu điếu_ tuân thủ chặt chẽ quy tắc của thể thất ngôn bát cú Đường luật: 8 câu, mỗi câu 7 tiếng; làm theo luật bằng, gieo vần bằng "eo" ở các câu 1-2-4-6-8; niêm đúng các cặp 1-8, 2-3, 4-5, 6-7; đối chỉnh ở hai cặp câu thực và luận.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.