Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài 2 trang 87 SBT Ngữ văn 8

Bài tập về đoạn trích hài kịch Lão hà tiện (Mô-li-e)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Khi nghe ông Ác-pa-gông cắt đặt công việc cho đám gia nhân, bác Giắc luôn có những phản ứng đối nghịch. Tuy nhiên, những phản ứng đó không bộc lộ cho ông Ác-pa-gông thấy mà biểu hiện bằng một số câu độc thoại (nói riêng). Những câu độc thoại này bộc lộ sự mỉa mai của bác Giắc với những ý kiến của chủ. Đây là cách tác giả để nhân vật phụ đánh giá về nhân vật chính, đồng thời cũng là sự thể hiện chuẩn mực thông thường khi nhìn những hành động đáng cười của lão hà tiện Ác-pa-gông.
(văn bản: Lão hà tiện (trích) – Mô-li-e)

Gợi ý trả lời

Phân tích những câu độc thoại (nói riêng) của bác Giắc trong đoạn Ác-pa-gông cắt đặt công việc cho gia nhân

a) Hoàn cảnh xuất hiện và bản chất những phản ứng "đối nghịch" của bác Giắc

Trong lớp kịch, lão Ác-pa-gông chuẩn bị bữa tiệc đãi khách (để lấy lòng nàng Ma-ri-an) nhưng lại muốn tốn ít tiền nhất. Lão gọi gia nhân đến, cắt đặt từng việc với mệnh lệnh keo kiệt: bày ít món, dọn sao cho khách mau chán mà ngừng ăn, giữ gìn quần áo – bát đĩa để khỏi hao mòn, lau chùi cỗ xe dù ngựa đã gầy yếu vì bị bỏ đói… Bác Giắc (vừa là đầu bếp, vừa là xà ích) – người trực tiếp lo cái ăn cho cả nhà và cho ngựa – hiểu rõ hơn ai hết sự vô lí trong các lệnh ấy. Vì thế, cứ mỗi lần nghe chủ căn dặn, bác lại có một phản ứng ngược chiều: điều chủ cho là khôn thì bác thấy là bủn xỉn, lố bịch.

b) Hình thức thể hiện: câu nói riêng (độc thoại – aside)

Những phản ứng ấy không nói thẳng với Ác-pa-gông mà được thốt ra thành những câu *nói riêng* – chỉ hướng tới khán giả, nhân vật trên sân khấu (chủ) coi như không nghe thấy. Đây là một thủ pháp đặc trưng của kịch:

- Về phía nhân vật: bác Giắc là gia nhân, không thể công khai chê bai, cãi lại chủ; nói riêng là cách duy nhất để bác giữ được thái độ phục tùng bề ngoài mà vẫn bộc lộ được suy nghĩ thật.
- Về phía khán giả: câu nói riêng kéo người xem về "phe" bác Giắc, cùng bác mỉa mai, chế giễu thói hà tiện của ông chủ.

Nội dung chung của các câu nói riêng ấy đều là lời mỉa mai – vạch ra sự trái khoáy giữa cái lão Ác-pa-gông tưởng là tính toán khôn ngoan với cái thực chất là bần tiện, bủn xỉn đến mức phi lí (đãi tiệc mà sợ khách ăn; nuôi ngựa mà bỏ đói; tiếc cả manh áo, cái đĩa).

c) Dụng ý nghệ thuật: dùng nhân vật phụ đánh giá nhân vật chính

- Mô-li-e để nhân vật phụ (bác Giắc) nhận xét, đánh giá nhân vật chính (Ác-pa-gông). Lời đánh giá đến từ chính người ăn kẻ ở trong nhà nên vừa khách quan, vừa sắc sảo, đáng tin: người gần gũi, hiểu rõ ông chủ nhất lại là người nhìn thấy rõ nhất cái đáng cười ở ông ta.
- Bác Giắc đại diện cho tiếng nói của lẽ thường, của chuẩn mực sinh hoạt thông thường: tiệc thì phải có món ngon đãi khách, ngựa thì phải cho ăn, đồ dùng mua về là để dùng… Lấy cái bình thường, hợp lí ấy làm thước đo, mọi lệnh của Ác-pa-gông hiện ra như sự lệch chuẩn, thái quá – và chính độ chênh đó làm bật lên tiếng cười phê phán.

d) Tác dụng chung

Những câu nói riêng của bác Giắc vừa khắc họa tính cách hà tiện đến mức kệch cỡm, lố bịch của Ác-pa-gông, vừa tạo nên tiếng cười hài kịch (cười thói keo kiệt, hám tiền), đồng thời thể hiện thái độ châm biếm, phê phán của tác giả đối với thói xấu ấy trong xã hội.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.