Sách bài tập Ngữ văn 7 Tập một

Giải Bài tập 4 trang 13 SBT Ngữ văn 7

Bài 2. Khúc nhạc tâm hồn   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Bố đứng nhìn biển cả
Con xếp giấy thả diều
Bố trời chiều bóng ngả
Con sóng sớm bừng reo.

Chuyện bố bố con con
Dập dồn như lớp sóng
Biển bốn phía biển tròn
Diều bay trong gió lộng

Bố dạy con hình học
Đo góc biển chân trời
Khi vừng dương mới mọc
Nhuộm tím màu xa khơi.

Ống nhòm theo biển dài
Thấy buồm lên thích quá!
Theo con nhìn tương lai
Khấp khởi mừng trong dạ

Trên boong tàu gió mát
Trên biển cả sóng cồn
Diều con lên bát ngát
Tưởng mọc vừng trăng non.

7 – 1982
(Huy Cận, Hạt lại gieo, NXB Văn học, Hà Nội, 1984, tr. 48 – 49)

Đọc bài thơ Bố đứng nhìn biển cả của Huy Cận và trả lời các câu hỏi:
Bài thơ Bố đứng nhìn biển cả thuộc thể thơ nào? Nêu nhận xét của em về cách gieo vần, ngắt nhịp của bài thơ.

Gợi ý trả lời

a) Thể thơ

Mỗi dòng thơ đều gồm 5 tiếng (ví dụ: "Bố / đứng / nhìn / biển / cả"), cả bài chia thành các khổ 4 dòng. Vậy bài thơ *Bố đứng nhìn biển cả* được viết theo thể thơ năm chữ (ngũ ngôn).

b) Cách gieo vần

Bài thơ gieo vần chân (vần ở tiếng cuối mỗi dòng) theo lối vần cách / vần chéo: tiếng cuối dòng 1 hiệp vần với tiếng cuối dòng 3, tiếng cuối dòng 2 hiệp vần với tiếng cuối dòng 4 trong mỗi khổ.

- Khổ 1: *cả – ngả* (dòng 1–3), *diều – reo* (dòng 2–4)
- Khổ 2: *con – tròn* (dòng 1–3), *sóng – lộng* (dòng 2–4)
- Khổ 3: *học – mọc* (dòng 1–3), *trời – khơi* (dòng 2–4)
- Khổ 4: *dài – lai* (dòng 1–3), *quá – dạ* (dòng 2–4)
- Khổ 5: *mát – ngát* (dòng 1–3), *cồn – non* (dòng 2–4)

Cách gieo vần đều đặn, nhất quán ở cả 5 khổ khiến bài thơ có âm điệu nhịp nhàng, liền mạch.

c) Cách ngắt nhịp

Bài thơ ngắt nhịp linh hoạt, chủ yếu theo nhịp 3/2 và 2/3:

- Nhịp 3/2: "Bố đứng nhìn / biển cả", "Con xếp giấy / thả diều", "Diều con lên / bát ngát".
- Nhịp 2/3: "Chuyện bố / bố con con", "Dập dồn / như lớp sóng", "Tưởng mọc / vừng trăng non".

Nhịp thơ thay đổi uyển chuyển, kết hợp với vần chéo và cách hiệp vần đều đặn tạo nên âm hưởng dạt dào như những lớp sóng biển, phù hợp với tình cảm ấm áp của người cha dành cho con và niềm tin yêu hướng về tương lai.

Nhận xét chung: Thể thơ năm chữ với cách gieo vần chéo và ngắt nhịp 3/2, 2/3 linh hoạt đã giúp bài thơ vừa có sự cân đối, nhịp nhàng, vừa gợi được âm điệu rì rào, trầm bổng của biển cả và cảm xúc trong trẻo của tình cha con.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.