Giải Bài tập 3 trang 30 SBT Ngữ văn 7
Đề bài
Đọc lại văn bản "Thân thiện với môi trường" trong SGK (tr. 98 – 100) và trả lời các câu hỏi:
1. Hãy xác định nội dung chính của văn bản và cách tác giả triển khai thông tin trong văn bản.
2. Xuất phát từ nhận thức rằng thân thiện với môi trường còn được hiểu và giải thích khá chung chung, tác giả đã nêu những điểm cần được làm rõ hơn xung quanh cụm từ này. Theo em, những điểm cần được làm rõ hơn đó là gì?
3. Những ví dụ được nêu trong văn bản có ý nghĩa như thế nào đối với việc làm sáng tỏ quan điểm của tác giả? Ví dụ nào khiến em đặc biệt quan tâm? Vì sao?
4. Phải chăng tác giả đang tạo ra sự ngờ vực đối với nhiều vật liệu, sản phẩm, dịch vụ, địa điểm được dán mác "thân thiện với môi trường"? Em có ý kiến như thế nào về vấn đề này?
5. Tìm trong văn bản một số từ ngữ mà em xác định là thuật ngữ và giải thích ngắn gọn về những từ ngữ đó.
6. Công dụng nào của dấu ngoặc kép đã được tác giả khai thác khi đặt nhan đề cho văn bản là "Thân thiện với môi trường"?
(văn bản: Thân thiện với môi trường)
Gợi ý trả lời
Bài tập 3 (trang 31) — Bài 9. Hòa điệu với tự nhiên
*Văn bản tham chiếu: "Thân thiện với môi trường" (SGK Ngữ văn 7, Kết nối tri thức, tr. 98 – 100) — đây là văn bản thông tin.*
1) Nội dung chính và cách triển khai thông tin
- *Nội dung chính:* Văn bản bàn về cụm từ "thân thiện với môi trường" — một cách nói đang được dùng rất phổ biến nhưng còn chung chung, mơ hồ; qua đó tác giả nhắc người đọc cần hiểu cho đúng, cho kĩ bản chất của nó thay vì tin ngay vào cái "mác" được dán trên sản phẩm, dịch vụ.
- *Cách triển khai thông tin:* Tác giả triển khai theo quan hệ vấn đề – cách giải quyết / làm rõ: trước hết nêu hiện tượng cụm từ "thân thiện với môi trường" được dùng tràn lan và hiểu chung chung; sau đó đặt ra những điểm cần làm rõ (thân thiện ở khâu nào, mức độ nào, cho ai, trong điều kiện nào); tiếp đó dùng các ví dụ cụ thể để soi chiếu, phân tích; cuối cùng rút ra cách nhìn nhận tỉnh táo. Thông tin được sắp xếp mạch lạc, đi từ khái quát đến cụ thể, lập luận chặt kết hợp dẫn chứng.
2) Những điểm cần được làm rõ xung quanh cụm từ "thân thiện với môi trường"
Theo em, đó là những câu hỏi làm cho cụm từ bớt chung chung:
- a) Thân thiện với môi trường ở khâu nào trong "vòng đời" của sản phẩm: khi khai thác nguyên liệu, khi sản xuất, khi sử dụng hay khi thải bỏ? (Một sản phẩm có thể thân thiện ở khâu này nhưng gây hại ở khâu khác.)
-
b) Thân thiện ở mức độ nào — thật sự không gây hại, ít gây hại hơn so với sản phẩm cùng loại, hay chỉ đỡ hại hơn một chút?
-
c) Thân thiện so với cái gì, trong điều kiện, hoàn cảnh nào thì mới đúng (ví dụ phải tái chế đúng cách, phải dùng đúng mục đích).
-
d) Ai là người xác nhận, kiểm chứng cái "mác" ấy, dựa trên tiêu chí nào — nghĩa là nó đáng tin đến đâu.
3) Ý nghĩa của các ví dụ và ví dụ em quan tâm
- *Ý nghĩa:* Các ví dụ cụ thể làm cho quan điểm của tác giả trở nên sáng tỏ, thuyết phục và dễ hình dung. Thay vì nói lí thuyết, tác giả chỉ ra tận mắt những trường hợp một sản phẩm, vật liệu được coi là "thân thiện" nhưng xét kĩ vẫn có mặt gây hại, hoặc chỉ thân thiện trong điều kiện nhất định. Nhờ đó người đọc thấy rõ vì sao không nên tin ngay vào cái mác, mà phải xem xét thấu đáo.
- *Ví dụ em đặc biệt quan tâm:* (nêu một ví dụ có trong văn bản, chẳng hạn loại vật liệu / sản phẩm được dán nhãn "thân thiện với môi trường" nhưng quá trình sản xuất hoặc xử lí sau khi dùng vẫn gây tác hại). *Vì sao:* vì nó gần với đời sống hằng ngày, khiến em nhận ra chính mình cũng từng tin vào nhãn mác mà chưa suy xét; nó nhắc em phải là người tiêu dùng tỉnh táo, có trách nhiệm với môi trường.
4) Phải chăng tác giả đang tạo ra sự ngờ vực? Ý kiến của em
- Theo em, tác giả không nhằm gieo sự ngờ vực tiêu cực hay phủ nhận tất cả những sản phẩm được dán mác "thân thiện với môi trường". Mục đích của tác giả là khơi gợi thái độ tỉnh táo, có suy xét — không tin một cách dễ dãi, mù quáng vào nhãn mác, mà cần tìm hiểu bản chất.
- *Ý kiến của em:* Em đồng tình với tác giả. Việc đặt câu hỏi, kiểm chứng trước những cái mác "thân thiện với môi trường" là cần thiết, giúp người tiêu dùng không bị đánh lừa và buộc nhà sản xuất phải trung thực. Tuy nhiên, tỉnh táo không có nghĩa là nghi ngờ, phủ nhận tất cả; vẫn có những sản phẩm thật sự thân thiện với môi trường và ta nên ủng hộ chúng. Cái cần có là sự hiểu biết và lựa chọn có trách nhiệm.
5) Một số thuật ngữ trong văn bản và giải thích ngắn gọn
(Thuật ngữ là từ ngữ biểu thị khái niệm của một ngành khoa học, lĩnh vực; mỗi thuật ngữ chỉ biểu thị một khái niệm.) Ví dụ:
- a) Môi trường: toàn bộ các yếu tố tự nhiên và nhân tạo bao quanh, có ảnh hưởng tới đời sống con người và sinh vật.
-
b) Vật liệu: chất hoặc nguyên liệu được dùng để chế tạo, sản xuất ra sản phẩm.
-
c) Tái chế: chế biến lại các vật liệu, phế thải đã qua sử dụng để tạo thành sản phẩm mới, nhằm tiết kiệm tài nguyên và giảm ô nhiễm.
*(Có thể chọn các từ ngữ khác xuất hiện trong văn bản, miễn là từ đó chỉ một khái niệm chuyên môn và được giải thích đúng.)*
6) Công dụng của dấu ngoặc kép ở nhan đề "Thân thiện với môi trường"
Dấu ngoặc kép ở nhan đề được dùng để đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt, có hàm ý — tức là đánh dấu cụm từ cần được nhìn nhận lại, đặt dấu hỏi, chứ không hiểu một cách hiển nhiên, hời hợt. Nhờ dấu ngoặc kép, nhan đề gợi cho người đọc thấy ngay thái độ xem xét, suy ngẫm của tác giả đối với chính cái cụm từ đang được dùng tràn lan ấy.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.