Giải Bài tập 2 - câu 2 trang 11 SBT Ngữ văn 7
Đề bài
NGỮ LIỆU: Tiếng ve bùng lên
Cồn cào như lửa
Tiếng ve màu đỏ
Cháy trong vòm cây
[…] Tiếng ve thức giấc
Long lanh ánh ngày
Tiếng ve toả chậm
Mùi hoa ngất say
Tiếng ve loáng thoáng
Đuôi sóc chuyền cây
Tiếng ve dai dẳng
Cưa ngang rừng dày
Tiếng ve xanh ngát
Trầm trầm mây bay
Tiếng ve loá mắt
Tràng tranh nắng đầy
Tiếng ve trên cao
Oà như thác đổ
Tiếng ve len lỏi
Suối chảy một mình
Giai điệu thành hình
Qua từng âm sắc
Tiếng ve nín bặt
Trái tim tiếp lời.
(Thanh Thảo, Dấu chân qua trảng cỏ, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2015, tr. 67 – 69)
Tiếng ve là âm thanh hiện diện xuyên suốt bài thơ. Qua miêu tả, tiếng ve hiện lên với những đặc điểm gì?
Gợi ý trả lời
Phân tích đặc điểm của tiếng ve qua cách miêu tả trong bài thơ:
Trong bài thơ, tiếng ve được miêu tả bằng cách kết hợp nhiều giác quan (thính giác, thị giác, xúc giác, khứu giác) khiến âm thanh vốn vô hình trở nên sống động, đa dạng. Có thể khái quát tiếng ve hiện lên với những đặc điểm sau:
a) Mạnh mẽ, nồng nhiệt, dữ dội như lửa: tiếng ve "bùng lên", "cồn cào như lửa", "màu đỏ", "cháy trong vòm cây"; có lúc lại "oà như thác đổ". Đó là âm thanh rộn rã, sôi sục, tràn đầy sức sống của mùa hè.
b) Có màu sắc, ánh sáng (được cảm nhận bằng thị giác): tiếng ve "màu đỏ", "long lanh ánh ngày", "xanh ngát", "loá mắt", "tràn nắng đầy". Âm thanh được "nhìn thấy", hoà cùng ánh sáng và sắc màu rực rỡ của thiên nhiên.
c) Có hương vị, lan toả (được cảm nhận bằng khứu giác): tiếng ve "toả chậm", quyện với "mùi hoa ngất say" – âm thanh như có mùi hương, lan thấm vào không gian.
d) Đa dạng cung bậc, biến hoá: lúc ngân vang khắp nơi, lúc nhỏ nhẹ, đơn độc: tiếng ve "loáng thoáng", "dai dẳng" ("cưa ngang rừng dày"), "trầm trầm", "trên cao" vang dội nhưng cũng "len lỏi" như "suối chảy một mình". Âm thanh khi mạnh khi nhẹ, khi gần khi xa, khi rộn ràng khi lắng sâu.
đ) Giàu nhạc điệu, như một bản nhạc của thiên nhiên: các âm sắc của tiếng ve kết lại "giai điệu thành hình / qua từng âm sắc". Đến khi "tiếng ve nín bặt" thì "trái tim tiếp lời" – âm thanh ngân vang cả trong lòng người, trở thành khúc nhạc tâm hồn.
Khái quát: Qua cách miêu tả bằng nhiều giác quan và biện pháp so sánh, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, tiếng ve hiện lên vừa mạnh mẽ, rực rỡ, nồng nàn, vừa phong phú, biến hoá về cung bậc; là một âm thanh tràn đầy sức sống, mang màu sắc – hương vị – nhạc điệu, gắn liền với vẻ đẹp sôi động của mùa hè và ngân vang trong tâm hồn con người.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.