Sách bài tập Ngữ văn 7 Tập một

Giải Bài tập 5 trang 6 SBT Ngữ văn 7

Bài 1. Bầu trời tuổi thơ   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc lại văn bản Đi lấy mật (từ Chúng tôi tiếp tục đi tới một cái trảng rộng đến trông cái miệng thấy ghét quá) trong SGK (tr. 21 – 22) và trả lời các câu hỏi:
1. Nhân vật An có những cảm xúc gì khi quan sát cảnh rừng U Minh?
2. Điều gì khiến nhân vật An cảm thấy “bực mình” với người bạn đồng hành của mình?
3. Vì sao nhân vật Cò có thái độ “lơ là”, không hưởng ứng những cảm xúc của nhân vật An?
4. Nêu nhận xét về cách nhà văn miêu tả lời nói và cảm xúc, suy nghĩ của hai nhân vật An và Cò.
5. Chủ ngữ (in đậm) trong câu sau là một cụm từ. Hãy thử rút gọn cụm từ này và nhận xét về sự thay đổi nghĩa của câu sau khi chủ ngữ được rút gọn.
Giữa vùng cỏ tranh khô vàng, gió thổi lao xao, một bầy chim hàng nghìn con vọt cất cánh bay lên.
6. Vị ngữ trong các câu sau là một cụm từ. Hãy thử rút gọn vị ngữ trong mỗi câu và nhận xét về sự thay đổi nghĩa của câu sau khi vị ngữ được rút gọn.
a. Chúng tôi tiếp tục đi tới một cái trảng rộng.
b. Tôi nhìn theo ngón tay nó trỏ lên một kèo ong gác trên cây tràm thấp.
(văn bản: Đi lấy mật (trích Đất rừng phương Nam) – Đoàn Giỏi)

Gợi ý trả lời

Bài tập 5 (trang 7) – Đọc hiểu văn bản *Đi lấy mật* (trích *Đất rừng phương Nam* – Đoàn Giỏi)

1. Những cảm xúc của nhân vật An khi quan sát cảnh rừng U Minh

Khi đứng giữa khung cảnh rừng tràm U Minh, An có nhiều cung bậc cảm xúc:

- Ngỡ ngàng, choáng ngợp, say mê trước vẻ đẹp kì thú, tráng lệ của thiên nhiên: ánh sáng trong vắt, làn gió thổi lao xao trên vùng cỏ tranh khô vàng, cả một bầy chim hàng nghìn con vụt cất cánh bay lên.
- Thích thú, trân trọng và tinh tế đón nhận từng vẻ đẹp của đất trời; tâm hồn An rộng mở, giàu rung động, biết quan sát và cảm nhận bằng mọi giác quan.
- Hồi hộp, náo nức trong hành trình đi “ăn ong”, lấy mật cùng tía nuôi và Cò.

→ An hiện lên là một cậu bé hồn nhiên, nhạy cảm, có tâm hồn tinh tế và tình yêu tha thiết với thiên nhiên.

2. Điều khiến An cảm thấy “bực mình” với người bạn đồng hành

An bực mình với Cò vì trong khi An đang đắm say, xúc động trước vẻ đẹp của cảnh rừng và muốn được chia sẻ, bày tỏ những cảm xúc ấy thì Cò lại tỏ ra dửng dưng, lơ là, không hề để tâm đến những gì An thấy đẹp. Cò coi những cảnh ấy là chuyện bình thường, chẳng có gì đáng nói, khiến An thấy hụt hẫng, không được đồng cảm nên sinh ra bực bội (đến mức “trông cái miệng thấy ghét quá”).

3. Vì sao Cò có thái độ “lơ là”, không hưởng ứng cảm xúc của An

- Cò là đứa trẻ sinh ra và lớn lên ở rừng U Minh, đã quá quen thuộc, gần gũi với cảnh vật nơi đây. Những gì mới lạ, kì thú với An thì với Cò chỉ là cảnh thường ngày, chẳng còn gì đáng ngạc nhiên.
- Cò là người thạo việc, giàu kinh nghiệm đi rừng; sự chú ý của cậu dồn vào công việc thực tế (tìm tổ ong, lấy mật) chứ không hướng tới việc thưởng ngoạn, cảm nhận cái đẹp như An.

→ Thái độ của Cò xuất phát từ sự khác biệt về hoàn cảnh sống và cách nhìn, chứ không phải vì cậu vô tâm.

4. Nhận xét về cách nhà văn miêu tả lời nói, cảm xúc, suy nghĩ của An và Cò

- Nhà văn miêu tả chân thực, sinh động và rất phù hợp với tính cách, hoàn cảnh của từng nhân vật. An – cậu bé thành thị mới đến rừng – được khắc họa với tâm hồn giàu cảm xúc, hay quan sát, suy ngẫm; Cò – đứa trẻ của rừng – được khắc họa qua những lời nói, hành động thực tế, dứt khoát, am hiểu.
- Tác giả để nhân vật tự bộc lộ qua lời đối thoại, qua dòng cảm xúc, suy nghĩ (nhất là qua điểm nhìn của An ở ngôi thứ nhất), khiến hai nhân vật hiện lên tự nhiên, gần gũi, có cá tính riêng, tạo nên sự tương phản thú vị làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn trẻ thơ và vẻ đẹp của thiên nhiên Nam Bộ.

5. Rút gọn chủ ngữ là cụm từ

Câu: *Giữa vùng cỏ tranh khô vàng, gió thổi lao xao, một bầy chim hàng nghìn con vọt cất cánh bay lên.*

- Chủ ngữ gốc: một bầy chim hàng nghìn con.
- Rút gọn: một bầy chim (hoặc bầy chim).
- Câu sau khi rút gọn: *Giữa vùng cỏ tranh khô vàng, gió thổi lao xao, bầy chim vọt cất cánh bay lên.*

Nhận xét: Khi lược bỏ phần phụ “hàng nghìn con”, câu vẫn đúng ngữ pháp và vẫn giữ được ý chính (có đàn chim bay lên), nhưng mất đi thông tin về số lượng. Do đó câu không còn gợi tả được sự đông đảo, hùng vĩ, choáng ngợp của đàn chim; hình ảnh trở nên chung chung, kém cụ thể và sinh động hơn so với câu gốc.

6. Rút gọn vị ngữ là cụm từ

a. *Chúng tôi tiếp tục đi tới một cái trảng rộng.*

- Vị ngữ gốc: tiếp tục đi tới một cái trảng rộng.
- Rút gọn: đi → *Chúng tôi đi.*
- Nhận xét: Câu rút gọn vẫn đúng ngữ pháp nhưng chỉ còn cho biết hành động chung (“đi”). Nó mất thông tin về sự tiếp diễn của hành động (“tiếp tục”) và mất thông tin về đích đến (“một cái trảng rộng”), nên không còn miêu tả cụ thể, rõ ràng được hành trình của nhân vật như câu gốc.

b. *Tôi nhìn theo ngón tay nó trỏ lên một kèo ong gác trên cây tràm thấp.*

- Vị ngữ gốc: nhìn theo ngón tay nó trỏ lên một kèo ong gác trên cây tràm thấp.
- Rút gọn: nhìn theo ngón tay nó → *Tôi nhìn theo ngón tay nó.*
- Nhận xét: Câu rút gọn vẫn trọn vẹn về ngữ pháp, song mất đi thông tin về đối tượng được chỉ tới (“một kèo ong”) và vị trí của nó (“gác trên cây tràm thấp”). Vì thế câu không còn diễn tả cụ thể điều mà nhân vật nhìn thấy, làm giảm tính chi tiết, sinh động của sự việc.

→ Kết luận chung cho câu 5 và 6: Việc rút gọn cụm từ làm chủ ngữ / vị ngữ khiến câu ngắn gọn hơn nhưng nghĩa bị thu hẹp, mất đi những thông tin cụ thể, chi tiết; câu trở nên chung chung, kém gợi hình, gợi cảm so với câu ban đầu.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.