Sách bài tập Ngữ văn 7 Tập hai

Giải Bài 5 trang 44 SBT Ngữ văn 7

Ôn tập (Đọc đoạn trích "Ai đầu tiên gọi chích choè là chích choè?" của Dương Tường)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hãy viết lại câu văn sau đây theo cách diễn đạt khác mà em cho là phù hợp (cần bảo lưu ý chính, có thể lược bớt ý phụ). Nêu nhận xét về cấu trúc của câu văn gốc qua so sánh nó với câu văn em vừa viết.

Ai đầu tiên gọi chích choè, khi nó còn khuyết danh, là chích choè, người ấy đích thị là một nhà thơ.
(văn bản: Ai đầu tiên gọi chích choè là chích choè? – Dương Tường)

Gợi ý trả lời

a) Viết lại câu văn theo cách diễn đạt khác (bảo lưu ý chính, lược bớt ý phụ):

Câu gốc:

> *"Ai đầu tiên gọi chích choè, khi nó còn khuyết danh, là chích choè, người ấy đích thị là một nhà thơ."*

Ý chính cần giữ: người đầu tiên đặt tên "chích choè" cho con chim ấy chính là một nhà thơ. Ý phụ có thể lược: thành phần chen *"khi nó còn khuyết danh"* và từ nhấn mạnh *"đích thị"*.

Có thể viết lại gọn hơn, chẳng hạn:

> *Người đầu tiên gọi con chim ấy là "chích choè" chính là một nhà thơ.*

Hoặc:

> *Ai đã đặt cho loài chim ấy cái tên "chích choè", người đó thật sự là một nhà thơ.*

b) Nhận xét về cấu trúc câu văn gốc qua so sánh:

- Câu em vừa viết có cấu trúc gọn, mạch thẳng: chủ ngữ ("Người đầu tiên gọi con chim ấy là chích choè") đứng liền trước vị ngữ ("chính là một nhà thơ"), người đọc nắm ngay ý.

- Câu văn gốc của Dương Tường có cấu trúc phức, nhiều tầng và được tách giãn ra:
- Mở đầu bằng cụm đại từ phiếm chỉ "Ai…" gợi sắc thái như một câu đố, một lời suy ngẫm.
- Giữa câu chèn thành phần phụ chú "khi nó còn khuyết danh", tách bằng dấu phẩy, bổ sung hoàn cảnh (con chim lúc ấy chưa có tên) và tạo nhịp ngắt, khiến câu như ngừng lại để nhấn mạnh.
- Dùng phép lặp "gọi chích choè… là chích choè" làm nổi bật hành động đặt tên.
- Cuối cùng mới có thành phần kết luận "người ấy đích thị là một nhà thơ", với "người ấy" lặp lại, nhắc lại chủ thể, và từ "đích thị" khẳng định chắc nịch.

- So sánh, ta thấy câu gốc dài hơn, nhịp điệu uốn lượn, nhiều dấu phẩy ngắt nhịp, mang giọng điệu trữ tình, suy tư và giàu sức gợi đúng chất tuỳ bút; còn câu viết lại tuy rõ ý nhưng mất đi chất thơ, sự duyên dáng và dư âm cảm xúc mà cách đặt câu trùng điệp của tác giả tạo nên. Qua đó thấy được dụng ý nghệ thuật của Dương Tường: chính cách tổ chức câu văn trùng điệp, tách giãn, phiếm chỉ đã làm cho câu văn vang lên như một câu thơ, tôn vinh người đặt tên như một "nhà thơ".

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.