Mục lục Bài 145/145
Sách bài tập Ngữ văn 7 Tập một

Giải Bài tập 5 - Câu 1 trang 37 SBT Ngữ văn 7

Bài 5. Màu sắc trăm miền   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Quê nội ơi
Mấy năm trời xa cách
Đêm nay, ta nằm nghe mưa rơi
Nghe tiếng trời gầm xa lắc...
Cớ sao lòng thấy nhớ thương.

Ôi cơn mưa quê hương
Đã ru hát hồn ta thuở bé,
Đã thấm nặng lòng ta những tình yêu chớm hé:
Nghe tiếng mưa rơi trên tàu chuối bẹ dừa,
Thấy mặt trời lên khi tạnh những cơn mưa
Ta yêu quá như lần đầu mới biết
Ta yêu mưa như yêu gì thân thiết
Như tre, dừa, như làng xóm quê hương
Như những con người – biết mấy yêu thương.

(Lê Anh Xuân, Nhớ mưa quê hương, in trong Thơ Việt Nam 1945 – 1975, NXB Tác phẩm mới, Hà Nội, 1976, tr. 379)

Đọc đoạn thơ sau trong bài thơ Nhớ mưa quê hương của Lê Anh Xuân và trả lời câu hỏi:

Những dòng thơ mở đầu: Quê nội ơi / Mấy năm trời xa cách / Đêm nay, ta nằm nghe mưa rơi / Nghe tiếng trời gầm xa lắc… / Cớ sao lòng thấy nhớ thương đã giúp em hình dung như thế nào về không gian, thời gian, tâm trạng của nhà thơ khi nghe tiếng mưa?

Gợi ý trả lời

Câu 1 (trang 38): Hình dung về không gian, thời gian, tâm trạng của nhà thơ khi nghe tiếng mưa qua những dòng thơ mở đầu.

Những dòng thơ mở đầu *Quê nội ơi / Mấy năm trời xa cách / Đêm nay, ta nằm nghe mưa rơi / Nghe tiếng trời gầm xa lắc… / Cớ sao lòng thấy nhớ thương* gợi cho em hình dung:

a) Về không gian:

- Không gian hiện lên là một đêm mưa, với tiếng mưa rơi và tiếng trời gầm vọng về từ nơi "xa lắc". Đó là không gian xa cách, rộng lớn, gợi cảm giác cô đơn, vắng lặng.
- Nhà thơ đang ở một nơi xa quê ("Mấy năm trời xa cách"), nên không gian còn mang chiều sâu của khoảng cách địa lí giữa nơi nhà thơ ở và quê nội thân yêu.

b) Về thời gian:

- Thời gian là "đêm nay" — một đêm khuya tĩnh lặng. Chính trong đêm khuya, khi mọi vật im ắng, tiếng mưa càng vang rõ và lòng người càng dễ xao động, nhớ thương.
- Bên cạnh thời gian hiện tại (đêm nay) còn có chiều thời gian của quá khứ: "mấy năm trời xa cách" — gợi quãng thời gian dài nhà thơ phải sống xa quê hương.

c) Về tâm trạng của nhà thơ:

- Nghe tiếng mưa rơi trong đêm, lòng nhà thơ trào dâng nỗi nhớ thương quê hương da diết ("Cớ sao lòng thấy nhớ thương").
- Tiếng gọi "Quê nội ơi" vang lên tha thiết như một lời gọi thân thương, thể hiện tình cảm gắn bó sâu nặng với quê hương.
- Câu hỏi tu từ "Cớ sao lòng thấy nhớ thương" cho thấy nỗi nhớ đến một cách tự nhiên, bất chợt, không thể kìm nén — tiếng mưa đã khơi dậy, đánh thức tình yêu và nỗi nhớ quê hương luôn thường trực trong lòng nhà thơ.

→ Như vậy, chỉ qua vài dòng thơ mở đầu, tác giả đã dựng nên khung cảnh một đêm mưa nơi xa quê và bộc lộ nỗi nhớ thương quê hương tha thiết, sâu nặng của người con xa xứ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.